Η διεθνής κοινότητα βαδίζει σε μία πορεία σε μία διευρυμένη αβεβαιότητα, γεγονός που απειλεί τη συνοχή των σύγχρονων κοινωνιών. Με βάση και την εξέλιξη της τεχνολογίας, θεωρητικά, ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας θα έπρεπε σήμερα να απολαμβάνει την αύξηση του βιοτικού του επιπέδου και του προσδόκιμου ζωής. Αντ’ αυτού, κατακλυζόμαστε από αναλύσεις σχετικά με τις επιπτώσεις ενός πυρηνικού ατυχήματος, πανδημίες, θεωρίες αντιμετώπισης επισιτιστικής κρίσης και διακοπές ρεύματος το χειμώνα, μέσα σε ένα πλαίσιο παραπληροφόρησης κι τοξικότητας στο δημόσιο διάλογο.
Όπως είναι φυσικό οι τελευταίες εξελίξεις απασχολούν τους ειδικούς ανά τον κόσμο αλλά και στη χώρα μας, σε μία προσπάεθια χαρτογράφησης των «πληγών» που έχουν αφήσει οι απανωτές κρίσεις και παράλληλα προετοιμασίας για ένα μέλλον όπου το μόνο βέβαιο, φαίνεται πως θα είναι η αβεβαιότητα.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και το νέο βιβλίο που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Παπαζήση και φέρει τον τίτλο «Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός». Συγγραφείς του είναι ο Αντώνης Ζαΐρης, Επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις, Πάφος και αναπληρωτής αντιπρόεδρος του ΣΕΛΠE και ο Γιώργος Σταμάτης, Σύμβουλος Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, οργανωσιακός Coach Gestalt και συγγραφέας.
Το βιβλίο αυτό προσπαθεί να προσεγγίσει μεταξύ άλλων ζητήματα όπως η διαγενεακή βία, οι μεταρρυθμίσεις και η σχέση μεταξύ επιστημονικού και παραεπιστημονικού λαϊκισμού. Θέτει ερωτήματα όπως: ανακτούν οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες το κύρος και τη χρησιμότητά τους, υποστηρίζοντας ηθικά και εξισορροπητικά το «νέο γενναίο μας κόσμο», που προχωρά πάνω στο τρένο της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης με ανεξέλεγκτη ταχύτητα; Το περιβάλλον, η ανισότητα και οι ταυτότητες πόσο θα επηρεάσουν το μέλλον του συστήματος που κυβερνά χωρίς αντίπαλο τον κόσμο σήμερα; Παράλληλα, φιλοδοξεί να σκιαγραφήσει το διευρυμένο ρόλο που παίζει σήμερα η έννοια της ηγεσίας και απομυθοποιεί ταμπού και στερεότυπα που κρατούν ανεκμετάλλευτες δυνάμεις της πατρίδας μας. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα έσοδα από τα δικαιώματα του βιβλίου, θα διατεθούν στην ΑΜΚΕ ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ – Ενημέρωση για τον καρκίνο παιδικής και εφηβικής ηλικίας.
Οι συγγραφείς του βιβλίου μίλησαν στο thesspress.gr, για το Μεγάλο Μετασχηματισμό, ένα βιβλίο που δίνει τροφή για ουσιαστική συζήτηση των κυρίαρχων θεμάτων της εποχής, αλλά και του μέλλοντος.
— Η πλειοψηφία του κόσμου αντιμετωπίζει το μέλλον με μεγάλη απαισιοδοξία. Έχει να μας δώσει το βιβλίο σας κάποιο αισιόδοξο μήνυμα για το που βαδίζουμε ως χώρα, αλλά και ως κόσμος;
Αντώνης Ζαΐρης: Συνήθως οι απαισιόδοξοι κάνουν κριτική διάγνωση της πραγματικότητας με βάση τα στοιχεία που διαθέτουν στο παρόν, κάτι που τους οδηγεί συνήθως σε μάλλον αρνητικά συμπεράσματα. Οι αισιόδοξοι όμως από την άλλη είναι αυτοί που έχουν ικανοποιητική οραματική προσέγγιση όσον αφορά το μέλλον και είναι τελικά αυτοί χάρη στους οποίους πάει ο κόσμος μπροστά. Το μήνυμα του βιβλίου εν τέλει είναι αισιόδοξο υπό τις προϋποθέσεις βέβαια μία σειράς απαραίτητων μεταρρυθμίσεων και αλλαγής νοοτροπίας.
Γιώργος Σταμάτης: Εξάλλου, υπάρχει και μια άλλη οπτική από το να αντιμετωπίζουμε τη ζωή μόνον ως ένα ποτήρι μισογεμάτο ή μισοάδειο. Το θέμα για εμάς είναι ότι το ποτήρι μπορεί να γεμίσει. Το βιβλίο μας έχει μια αισιόδοξη μεν, αλλά ούτε εύκολη, ούτε πάσης χρήσεως, απάντηση δε. Εξάλλου απ’ ό,τι φαίνεται και από την έρευνα πολύ αξιόλογων επιστημόνων, ιστορικά ο άνθρωπος έχει την τάση να δημιουργεί μάλλον καλές κοινωνίες. Κι’ αυτό μας δίνει μια αίσθηση αισιοδοξίας ακόμα και σε πολύ ρευστές εποχές, όπως η σημερινή!
— Οι πολιτικοί ηγέτες μοιάζουν κατώτεροι των περιστάσεων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Ποια μορφή ηγεσίας είναι αυτή που θα διατηρήσει τη συνοχή των κοινωνιών και θα τις εμπνεύσει για ένα καλύτερο μέλλον;
Α.Ζ.: Ναι είναι πολύ κατώτεροι των περιστάσεων, με απλά δηλαδή λόγια έχουμε νάνους ηγέτες που καλούνται να διαχειριστούν κοσμοϊστορικά γεγονότα και μεταβολές. Ιδιαίτερα στην Ευρώπη ο ηγετικός νανισμός “βρίθει” και σκοντάφτει συνεχώς σε χιλιάδες εμπόδια που αδυνατεί να ξεπεράσει. Η εισβολή των social media επιπλέον στην ιδιωτικότητα του βίου μάλλον αποτρέπει ικανούς ανθρώπους με ηγετική προσωπικότητα από την ενασχόληση με την πολιτική, που σίγουρα θα μπορούσαν να προσφέρουν.
Γ.Σ.: Καθώς ο κόσμος προχωρά πλέον με μεγάλες ταχύτητες και αυξανόμενη πολυπλοκότητα, ο ρόλος της «ιδανικής» ηγεσίας γίνεται όλο και πιο δυσχερής στο να αντιμετωπίσει τις αλλεπάλληλες κρίσεις της εποχής και να εμπνεύσει ένα αξιόπιστο όραμα. Η ιδανική μορφή εξουσίας συνδυάζει εκ παραλλήλου την ικανότητα εξισορρόπησης των αντίρροπων τάσεων της κοινωνίας, μαζί με την οραματική διάσταση που εμπνέει την κοινωνία να προχωρήσει μπροστά μέσω των απαραίτητων αλλαγών. Δεν φαίνεται –στην πλειοψηφία των σημερινών ηγετών τουλάχιστον– να είναι εμφανής αυτή η ισορροπία. Εξαντλείται μάλλον στη διαχείριση της εξουσίας, παρά στην ικανότητα να εμπνεύσει. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν –ευτυχώς– αρκετά ακόμη παραδείγματα ηγετών με θετικό αποτύπωμα, κάτι όμως που δεν προβάλλεται, καθώς προτάσσεται μια μάλλον απαισιόδοξη οπτική.
— Πώς οι παραεπιστημονικές προσεγγίσεις των σοβαρών ζητημάτων μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη των κοινωνιών και πώς μπορεί να «απαντήσει» ο επιστημονικός κόσμος για να ανακτήσει το χαμένο κύρος του;
Α.Ζ.: Οι παραεπιστημονικές προσεγγίσεις είναι παραπλανητικές, διαβρώνουν τον κοινωνικό ιστό σε αργό χρόνο καθώς με τα παραεπιστημονικά μυθεύματά τους συμπαρασύρουν εύπιστους πολίτες που αριθμούν σημαντικό μέγεθος της κοινωνίας. Οι αντιστάσεις από πλευράς επιστημονικής κοινότητας και διανοουμένων είναι μάλλον χλιαρές και αδύναμες να παράγουν αφήγημα μεταστροφής σε υγιείς νεωτερικές αντιλήψεις.
Γ.Σ.: Πάντοτε στην ιστορία, οι παραεπιστημονικές προσεγγίσεις είχαν σημαντική απήχηση σε σημαντικό μέρος των κοινωνιών, ιδιαίτερα σε εποχές κρίσεων. Η ταχύτητα των αλλαγών καθώς και η αβεβαιότητα και ανασφάλεια που προκαλούν, ενισχύουν το φαινόμενο αυτό. Η υγιής και υπεύθυνη επιστημονική κοινότητα όμως οφείλει να επιδείξει εγρήγορση, ταχύτητα αντίδρασης και θάρρος για πειστικές και ακόμη περισσότερο ελκυστικές απαντήσεις, που θα ενημερώσουν και θα εκπαιδεύσουν τα μέλη της κοινωνίας, τόσο σε επίπεδο ατομικής ευθύνης, όσο και στην ανάπτυξη κριτικού πνεύματος, με στόχο τον έλεγχο της αξιοπιστίας των πληροφοριών. Αυτό βέβαια δεν είναι πάντα εύκολο, καθώς το συναίσθημα συνήθως υπερισχύει της λογικής. Πάνω απ’ όλα όμως προέχει η ευθύνη των εκπροσώπων της επιστήμης να μπορέσουν να επηρεάσουν, με έναν λόγο που θα απευθύνεται σε μη ειδικούς, έναν λόγο εύληπτο, κατανοητό, πειστικό και εμπνευσμένο!
— Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις της οικονομικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας, μέσα σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον;
Α.Ζ.: Οι προκλήσεις οικονομικής μεταρρύθμισης στη χώρα εστιάζονται στην επανασχεδίαση του νέου παραγωγικού προτύπου που θα διασφαλίσει την απαιτούμενη αναπτυξιακή δυναμική και που θα σχετίζεται με την ανάδειξη και προώθηση αφενός, προϊόντων ικανών να αναμετρηθούν στις παγκόσμιες αγορές σε όρους καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας. Αφετέρου δε, με την εξάλειψη των αρρυθμιών και γραφειοκρατικών αγκυλώσεων της δημόσιας διοίκησης, υιοθετώντας μια νέα «πελατοκεντρική» νοοτροπία διευκόλυνσης των παραγωγικών δυνάμεων-συντελεστών, ώστε να έρθει το επιδιωκόμενο επενδυτικό αποτέλεσμα που έχει ανάγκη η χώρα.
Γ.Σ.: Οι κυρίαρχες προκλήσεις για τον οικονομικό μετασχηματισμό της χώρας μας αφορούν: Πρώτον την ψηφιακή μετάβαση που δίνει στη βιομηχανία και στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ανταποκρίνονται έγκαιρα στις αλλαγές και που παρέχει στους εργαζόμενους νέες δεξιότητες. Δεύτερον, την επαρκή ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια σκηνή με μοχλό την ενιαία Ευρωπαϊκή αγορά, που μπορεί να καθιερώσει παγκόσμια πρότυπα. Τρίτον την πράσινη μετάβαση και τη νέα ενεργειακή στρατηγική, που στις μέρες μας καθίσταται επιτακτική πλέον και όχι μόνον για λόγους επιβίωσης.
— Ποια είναι τα κύρια κομμάτια που θα συνθέσουν το παζλ των ανθρώπινων κοινωνιών;
Α.Ζ.: H ασάφεια για το μέλλον του συστήματος που κυβερνά τον κόσμο, τον καπιταλισμό, που έχει πλέον δύο στρατόπεδα: τον φιλελεύθερο και τον κρατικό.Η αξιοπρέπεια της εργασίας που πλήττεται πλέον ισχυρά, ιδιαίτερα στον Δυτικό Κόσμο. Η κλιματική αλλαγή. Ο δικαιωματισμός και διαρκής ανάδειξη όλο και περισσότερων κοινωνικών ταυτοτήτων. Η αύξηση της λαϊκής δυσαρέσκειας απέναντι στις ανισότητες και ανάδυση μιας κοινωνίας του μίσους. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού και η αστικοποίηση του κόσμου. Όλα αυτά, μας φέρνουν βέβαια μπροστά σε έναν νέο κόσμο, έναν «brave new world», όπου κυρίαρχο στοιχείο είναι η αβεβαιότητα.
Γ.Σ.: Το παζλ του μέλλοντος μας, αφορά το πώς η ανθρωπότητα θα αντιμετωπίσει τις τρεις κυρίαρχες τάσεις της εποχής: Ταχύτητα – Πολυπλοκότητα – Αλληλεπίδραση, που προκαλούν ανασφάλεια και έλλειψη εμπιστοσύνης, καθώς οι ταχείες εξελίξεις δεν μπορούν να αφομοιωθούν εύκολα. Βλέπουμε επίσης τη μετατόπιση του παγκόσμιου οικονομικού κέντρου βάρους από τη Δύση στην Ανατολή. Όλα αυτά, φέρνουν ανατροπές και μετασχηματισμούς, σε όλα σχεδόν τα επίπεδα της ζωής μας, γεγονός που δημιουργεί ασυνήθιστα μεγάλες εντάσεις. Παράλληλα ευτυχώς, αναδεικνύονται η αξία του νέου «αναγεννησιακού» ανθρώπου, το κύρος και η χρησιμότητα των ξεχασμένων τα τελευταία χρόνια ανθρωπιστικών επιστημών, καθώς και η ανάγκη για ένα νέο υπόδειγμα ανοικτής, δημοκρατικής και συμπεριληπτικής κοινωνίας. Καθώς η σημερινή της διάσταση δείχνει να έχει φθάσει στα όρια της, αισιόδοξο είναι το γεγονός ότι έχει αρχίσει ήδη μια μεγάλη συζήτηση για ένα νέο νόημα που θα την μετασχηματίσει, ώστε να μπορεί να εμπνέει ξανά την ανθρωπότητα!
