Σε μια αθόρυβη αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη μακροοικονομική απειλή εξελίσσονται οι απάτες μέσω μηνυμάτων, με οργανωμένα δίκτυα κυβερνοεγκληματιών να εκμεταλλεύονται την τρέχουσα οικονομική αστάθεια για να αποσπούν δισεκατομμύρια δολάρια από ανυποψίαστους χρήστες παγκοσμίως. Σύμφωνα με νέα, αποκαλυπτική έρευνα της Kaspersky, το φαινόμενο αυτό λαμβάνει πλέον διαστάσεις πανδημίας, πλήττοντας σοβαρά τα νοικοκυριά στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο, σε μια περίοδο που η πίεση από την κρίση του κόστους ζωής είναι ήδη έντονη.
Η διεθνής γεωπολιτική αστάθεια, ο πληθωρισμός και η γενικότερη εργασιακή ανασφάλεια έχουν διαμορφώσει το ιδανικό υπόβαθρο για τη δράση των επιτήδειων. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται την ψυχολογική επιβάρυνση των πολιτών και καταφέρνουν να αποσπούν σημαντικά ποσά. Τα στοιχεία για την Ελλάδα είναι αποκαλυπτικά, καθώς το μέσο θύμα χάνει περίπου 609 δολάρια. Η κατάσταση εμφανίζεται ακόμη πιο σοβαρή για σχεδόν ένα στα τέσσερα θύματα, καθώς το 23% των ερωτηθέντων καταγράφει απώλειες που ξεπερνούν τα 1.350 δολάρια, γεγονός που επιτείνει την οικονομική δυσπραγία.
Αν και σε ατομικό επίπεδο τα ποσά αυτά μοιάζουν διαχειρίσιμα, η συνολική εικόνα σε παγκόσμια κλίμακα προκαλεί σοκ. Με τη βάση των χρηστών εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων να αγγίζει τα τρία δισεκατομμύρια, μια συντηρητική εκτίμηση ότι θα επηρεαστεί μόλις το 10% εξ αυτών ανεβάζει το συνολικό κόστος των ζημιών πάνω από τα 219,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στην οικονομική κατάρρευση μιας μεσαίας χώρας. Παρά ταύτα, η πραγματική διάσταση του προβλήματος παραμένει αθέατη, αφού στην Ελλάδα μόνο το 24% των θυμάτων καταγγέλλει το περιστατικό στην αστυνομία και μόλις το 25% ενημερώνει την τράπεζά του, αφήνοντας τις περισσότερες απώλειες εκτός των επίσημων στατιστικών.
Η έρευνα αναδεικνύει μια κρίση που μοιάζει να βρίσκεται εκτός ελέγχου, με το 52% των περιπτώσεων να έχει καταγραφεί κατά το τελευταίο πεντάμηνο. Παράλληλα, το 28% των συμμετεχόντων έχει γίνει στόχος τρεις ή περισσότερες φορές, στοιχείο που μαρτυρά τη μετάβαση από την ευκαιριακή απάτη στο οργανωμένο έγκλημα βιομηχανικής κλίμακας. Η εγκληματολόγος και ειδική στη δικανική γλωσσολογία στο Kingston University London, Δρ. Elisabeth Carter, εξηγεί ότι οι δράστες χρησιμοποιούν οικεία κοινωνικά πλαίσια και γλωσσικούς κανόνες για να δημιουργήσουν μια επίπλαστη πραγματικότητα. Μέσα σε αυτήν, οι αποφάσεις του θύματος μοιάζουν λογικές, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί η παγίδα χωρίς τη βοήθεια ενός εξωτερικού παρατηρητή, όπως ένας φίλος ή συγγενής.
Οι ψηφιακές παγίδες στήνονται πλέον στα πιο δημοφιλή κανάλια επικοινωνίας και αφορούν εξίσου τη Gen Z, τους Millennials και τη Gen X. Στην ελληνική επικράτεια, οι πιο συχνές μέθοδοι περιλαμβάνουν την παραποίηση γνωστών εμπορικών σημάτων με ποσοστό 36%, τις επενδυτικές απάτες με 34% και τις ψεύτικες ειδοποιήσεις για την παράδοση δεμάτων με 30%. Ειδικά οι Millennials εμφανίζονται ως η πιο ευάλωτη ομάδα στις επενδυτικές απάτες, καθώς το 40% των θυμάτων ανήκει σε αυτή τη γενιά. Η ανάγκη τους για οικονομική σταθερότητα, σε μια εποχή με απρόσιτες τιμές κατοικιών, τους καθιστά εύκολο στόχο σε υποσχέσεις γρήγορου πλουτισμού.
Η Kaspersky υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων, καθώς το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο την κυβερνοασφάλεια αλλά την ίδια την εθνική και οικογενειακή οικονομική σταθερότητα. Για την προστασία των χρηστών, προτείνεται η χρήση ολοκληρωμένων προγραμμάτων ασφάλειας σε πραγματικό χρόνο, όπως το Kaspersky Premium, το οποίο ανιχνεύει κακόβουλους συνδέσμους και απόπειρες phishing απευθείας μέσα από τις ειδοποιήσεις των μηνυμάτων. Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητη η χρήση αξιόπιστων διαχειριστών κωδικών πρόσβασης, η διαρκής ενημέρωση των πολιτών για τις νέες μεθόδους απάτης και η επένδυση των επιχειρήσεων σε εργαλεία παρακολούθησης εμπορικού σήματος για την αποτροπή περιστατικών πλαστοπροσωπίας.
Ο Marc Rivero, επικεφαλής ερευνητής ασφάλειας της ομάδας GReAT της Kaspersky, επισημαίνει ότι αυτή η βιομηχανοποιημένη μορφή απάτης στερεί πόρους από νοικοκυριά που ήδη πιέζονται οικονομικά. Ο ίδιος συστήνει στους καταναλωτές να διασταυρώνουν κάθε απροσδόκητο μήνυμα μέσα από τα επίσημα κανάλια επικοινωνίας των εταιρειών πριν προβούν σε οποιαδήποτε συναλλαγή ή αποκάλυψη στοιχείων. Η έρευνα, η οποία διενεργήθηκε από την Censuswide τον Απρίλιο του 2026 σε δείγμα 2.806 θυμάτων από την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Αφρική, επιβεβαιώνει ότι η θωράκιση των ψηφιακών συστημάτων αποτελεί πλέον μονόδρομο για τη διαφύλαξη της οικονομικής συνοχής.
