36.9 C
Thessaloniki
Κυριακή, 1 Αυγούστου, 2021
Αρχική FLASHBACK Θεσσαλονίκη: η γαλήνια νύμφη του Θερμαϊκού

Θεσσαλονίκη: η γαλήνια νύμφη του Θερμαϊκού

Έχοντας λάβει το όνομά της από την κόρη του βασιλιά Φιλίππου Β΄ και σύζυγο του στρατηγού Κασσάνδρου, η Θεσσαλονίκη είναι το δεύτερο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της χώρας, γνωστή – ιστορικά και διαχρονικά – για το εμπορικό, πνευματικό και πολιτιστικό παρελθόν της.

Η πόλη ιδρύθηκε το 316/315 π.Χ. και πολύ σύντομα έγινε το μήλον της έριδος για τους διαδόχους του Μ. Αλεξάνδρου, καταλήγοντας να περιέρχεται στην κυριαρχία της δυναστείας των Αντιγονιδών και, έπειτα, μετά την κατάλυση της βασιλείας τους στη ρωμαϊκή κυριαρχία. Με την κατασκευή της Εγνατίας οδού από τους Ρωμαίους μεταξύ του 146 και 120 π.Χ., του βασικού στρατιωτικού και εμπορικού διαύλου της ανατολικής διοίκησης, η μακεδονική πόλη αναδείχτηκε σε κυρίαρχο σταυροδρόμι, έδρα της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας, απολαμβάνοντας την ευημερία που διασφάλιζε η Pax Romana.


φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

Έδρα του Ρωμαίου Αύγουστου Μαξιμιανού Γαλερίου και στη συνέχεια του Μεγάλου Κωνσταντίνου στον πόλεμό του κατά του Λικινίου, η πόλη απέκτησε το κωνσταντίνειο λιμάνι της, που έγινε με επιχωμάτωση. Χρησιμοποιούμενη ως στρατιωτική βάση από σημαντικούς Βυζαντινούς στρατηγούς και αυτοκράτορες, στη Θεσσαλονίκη έως την εποχή της Εικονομαχίας, ανεγέρθηκαν μεγαλοπρεπή δημόσια κτήρια, ναοί, ενώ τα τείχη της αποτέλεσαν φράγμα στις δεκάδες εχθρικές επιδρομές των Ούνων, Σλάβων, των Αβάρων, των Περσών, των Δραγουβιτών, των Σαγουδιτών, των Βερζιτών και άλλων φύλων. 

Γνώρισε τη Νορμανδική κατάκτηση και το 1430 υποτάχθηκε στους Οθωμανούς Τούρκους. Με την πάροδο των αιώνων και κάτω από την οθωμανική κυριαρχία, η πόλη, αφού αντιμετώπισε μια φθίνουσα πορεία στον τομέα του εμπορίου και της οικονομίας, άρχισε να μεταστρέφεται σε ένα πολυεθνικό κέντρο, στο οποίο εγκαταστάθηκαν λαοί, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τις μητροπόλεις τους, με χαρακτηριστικότερους τους Γιουρούκους, τους Ασκεναζίτες και τους  Σεφαρδίτες, με τους τελευταίους να αλλάζουν ριζικά την εικόνα της πόλης.


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

Παίζοντας σημαντικό ρόλο στην επανάσταση του 1821 και μετά την απελευθέρωση από την οθωμανική κυριαρχία, το 1912, η πόλη αντιμετώπισε μια μεγάλη τραγωδία, έπειτα από την πυρκαγιά που ξέσπασε το 1917. Η πυρκαγιά, μέσα σε τριάντα δύο ώρες, κατάφερε να κάψει σχεδόν δέκα χιλιάδες σπίτια, όλο το σημερινό ιστορικό κέντρο της πόλης, από την περιοχή της σημερινής οδού Αγίου Δημητρίου και της Λέοντος Σοφού στα δυτικά για να φτάσει τελικά στην περιοχή Χαμιντιέ, γνωστή σήμερα ως οδό Εθνικής Αμύνης. 


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922, την περίοδο που συντελέσθηκαν οι ανταλλαγές πληθυσμών που συμφωνήθηκαν με τη Συνθήκη της Λωζάννης, εγκαταστάθηκαν στην πόλη πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, οι οποίοι συνεισέφεραν στην ανέγερση προσφυγικών συνοικιών, όπως η Νεάπολη, η Καλαμαριά κ.ά.. 

Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Θεσσαλονίκη καταλήφθηκε από τις Ναζιστικές δυνάμεις και οι πολυπληθείς Εβραίοι της πόλης είδαν τις περιουσίες τους να δημεύονται και να μοιράζονται μεταξύ των Γερμανών αξιωματικών, ενώ το μεγαλύτερο τμήμα του εβραϊκού πληθυσμού οδηγήθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς, του Μπίρκεναου και του Μπέργκεν-Μπέλζεν. 


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

Μελανό σημείο, παράλληλα, για την πόλη αποτελούν οι εκατοντάδες εκτελέσεις Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι οποίες λάμβαναν χώρα στις περιοχές Ντουντουλάρ, τα σημερινά Διαβατά, στο αεροδρόμιο Σέδες και κυρίως στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» και στο Επταπύργιο, με την πόλη να απελευθερώνεται από τις δυνάμεις του Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ. , στις 30 Οκτωβρίου του 1944. 

Αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης αποτελούν τα δεκάδες μνημεία (ρωμαϊκά, βυζαντινά, μεταβυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα) τα οποία ανάγονται σε βάθος αιώνων, με δεκαπέντε από αυτά να συγκαταλέγονται στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco. 


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

Μερικά από αυτά είναι: 

– η Ροτόντα: δημιούργημα της Ρωμαϊκής Τετραρχίας, χτισμένο στα χρόνια του Γαλερίου, γύρω στα 306 μ.Χ., η Ροτόντα  ανήκει στα περίκεντρα οικοδομήματα και σηματοδοτεί το μεταίχμιο ανάμεσα στον ειδωλολατρικό και τον χριστιανικό κόσμο. Τα ψηφιδωτά που διασώζονται σήμερα μόνο  στον θόλο, στις καμάρες και στα τόξα των φεγγιτών έχουν διακοσμητικό χαρακτήρα και απεικονίζουν θέματα από τον φυσικό κόσμο. 

– το Επταπύργιο: γνωστό και με την οθωμανική ονομασία Γεντί Κουλέ βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης και  αποτελείται από δύο ενότητες: το βυζαντινό φρούριο, το οποίο συνθέτουν δέκα πύργοι και τα νεότερα κτίσματα των φυλακών. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, το Γεντί Κουλέ μετατράπηκε σε φυλακή και τόπος βασανιστηρίων, με αποτέλεσμα να καταστραφούν τα υπάρχοντα εσωτερικά κτίσματα και να προσαρμοστούν στο νέο του «ρόλο».  


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

– ο Ναός της Αγίας Σοφίας:  ένας από τους παλαιότερους και σπουδαιότερους χριστιανικούς ναούς της πόλης, η Αγία Σοφία χτίστηκε στα μέσα του 7ου αιώνα στη θέση μιας καταστραμμένης πεντάκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Χαρακτηριστική είναι η διακόσμηση με ανεικονικά ψηφιδωτά από την περίοδο της Εικονομαχίας και ιδιαίτερα το μεταγενέστερο, αυτό της Ανάληψης του Χριστού, με την επιγραφή «νδρες Γαλιλαοι, τί στήκατε βλέποντες ες τν ορανόν», όπου παρίστανται οι Δώδεκα Απόστολοι, η Παναγία και δύο άγγελοι.  

– η Αψίδα του Γαλέριου: γνωστή και ως «Καμάρα», η Αψίδα του Γαλέριου είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ρωμαϊκά μνημεία της Θεσσαλονίκης, το οποίο επεδίωκε να υπερτονίσει τον θρίαμβο της Ρώμης, με τα κατορθώματα του αυτοκράτορα Γαλέριου κατά των Περσών, καθώς και την αυτοκρατορική οικογένεια να βρίσκεται στο επίκεντρο των σκηνών.  


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

– το Αλατζά Ιμαρέτ: ευρισκόμενο στην οδό Κασσάνδρου, βορειανατολικά της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου, του σπουδαίου παλαιοχριστιανικού ναού του πολιούχου της Θεσσαλονίκης, το Αλατζά Ιμαρέτ χτίστηκε το 1484, κατά την περίοδο που Μεγάλος Βεζίρης της πόλης υπήρξε ο Ινογκιολού Ισ(χ)άκ Πασάς. Η ονομασία του οφείλεται στον πολύχρωμο (αλατζά) μιναρέ του  και λειτουργούσε ως ιμαρέτ, ιερατική σχολή και χώρος προσευχής. 

– ο Ναός της Παναγίας Χαλκέων: χτισμένη το 1028 μ.Χ. στο ιστορικό κέντρο της πόλης, ο ναός της Παναγίας Χαλκέων αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα σταυροειδούς εγγεγραμμένου σε τρούλο με τέσσερις στήλες και τρεις τρούλους. Το εσωτερικό της εκκλησίας κοσμείται από όμορφες νωπογραφίες και σκαλιστά μάρμαρα, με ενδεικτικό τον μαρμάρινο κοσμήτη, ο οποίος πλαισιώνονταν από ζώνη έγχρωμων πήλινων πλακιδίων.


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

η Ρωμαϊκή Αγορά: στην καρδιά της πόλης, η Ρωμαϊκή Αγορά αποτελούσε το οικονομικό, κοινωνικό, διοικητικό, πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, το οποίο ήταν συνδεδεμένο με τους δυο κύριους οριζόντιους οδικούς άξονες της πόλης (Decumanus). Σύμφωνα με τα τμήματα που έχουν έρθει στο φως, αποτελούνταν από μία μεγάλη ορθογώνια πλατεία, ένα Ωδείο – βουλευτήριο με κτιστές κερκίδες και σκηνή στο ανατολικό τμήμα της και το ισόγειο τμήμα πολυώροφης στοάς (Κρυπτή Στοά), ένα λουτρικό συγκρότημα (βαλανείο) με μια κυκλική αίθουσα εφίδρωσης (πυριατήριο) και εικοσιπέντε λουτήρες, αλλά και τη χαρακτηριστική στοά των ειδώλων (Las Incantadas), στα νότια της Αγοράς, πίσω από τη μεταγενέστερη Παναγία Χαλκέων.

η Βίλλα Αλλατίνι: δημιούργημα του Βιταλιάνο Ποζέλι, ο οποίος σχεδίασε και τους Μύλους της οικογένειας, το κτήριο υπήρξε η εξοχική κατοικία της Οικογένειας Αλλατίνι, που μετά την επικράτηση του κινήματος των Νεότουρκων χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, ενώ, μετέπειτα, στέγασε για σύντομο χρονικό διάστημα τη Φιλοσοφική Σχολή και κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως νοσοκομείο. 


πηγή φωτογραφίας: Προσωπικό Αρχείο

– Λευκός Πύργος: σύμβολο της πόλης λόγω της θέσης του και της μακράς ιστορίας του, ο Λευκός Πύργος χτίστηκε τον 15ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκε για την ενίσχυση της άμυνας του λιμανιού, αλλά και ως φυλακή και τόπος βασανιστηρίων κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας. Το κτίσμα είχε λάβει διάφορες ονομασίες, με γνωστότερες τις: Πύργος του Λέοντος, Κανλί Κουλέ (Πύργος του αίματος) και Μπεϊάζ Κουλέ (Λευκός Πύργος). 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

- Advertisment -
- Advertisment -

Most Popular

Κορονοϊός: 1.605 νέα κρούσματα, 10 θάνατοι και 176 διασωληνωμένοι

Τα νέα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα της νόσου COVID-19 που καταγράφηκαν τις τελευταίες 24 ώρες είναι 1.605 , εκ των οποίων 12 εντοπίστηκαν...

Αντετοκούνμπο για Ιακωβίδη: «Μην αφήσουμε να σηκώσει αυτά τα βάρη μόνος του»

Ο Θανάσης κι Γιάννης Αντετοκούνμπο αναφέρθηκαν στον Θοδωρή Ιακωβίδη, υπογραμμίζοντας ότι: «Πρέπει να του πούμε συγγνώμη, είμαστε μαζί του».

Σκιάθος: 20χρονη τουρίστρια κατήγγειλε ομαδικό βιασμό από τέσσερις άνδρες

Τον βιασμό της από τέσσερις άνδρες κατήγγειλε μια νεαρή τουρίστρια, η οποία είχε μεταβεί στην Σκιάθο για διακοπές Σύμφωνα...

ΠΑΟΚ: Στις 12 Αυγούστου η ρεβάνς με την Μποέμιανς

Την Πέμπτη, 12 Αυγούστου, θα διεξαχθεί στο γήπεδο της Τούμπας η ρεβάνς του Γ΄ προκριματικού γύρου του Europa Conference League, ανάμεσα στον...