Σε μια νέα εποχή ψηφιακού μετασχηματισμού εισέρχεται το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, συμμετέχοντας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα MNEME. Πρόκειται για ένα καινοτόμο εγχείρημα που φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο διασυνδέονται, διατηρούνται και προβάλλονται οι συλλογές πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω τεχνολογιών αιχμής.
Με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 4 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Horizon Europe, το έργο MNEME φέρνει κοντά μουσεία, χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς, ερευνητικούς οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογίας. Η επίσημη αφετηρία του προγράμματος δόθηκε με την εναρκτήρια συνάντηση στην Αθήνα, όπου το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εκπροσωπήθηκε από τις Αγγελική Κουκουβού, Αγγελική Μονέδα και Εύη Παπαδοπούλου.
Το πρόγραμμα έχει συνολική διάρκεια 30 μηνών και αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Νοεμβρίου του 2028. Υπό τον συντονισμό της εταιρείας UBITECH, μια ισχυρή κοινοπραξία 18 εταίρων από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, τη Σλοβενία, την Ιταλία και τη Γαλλία ενώνει τις δυνάμεις της για τη δημιουργία μιας συνεργατικής πλατφόρμας μνήμης.
Πέντε πιλοτικές δράσεις και τεχνολογίες αιχμής
Ο πυρήνας του MNEME εστιάζει στην πρακτική δοκιμή και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Συνεργατικού Νέφους για την Πολιτιστική Κληρονομιά (ECCCH), σε στενή συνεργασία με το έργο ECHOES. Στο πλαίσιο αυτό, πρόκειται να υλοποιηθούν πέντε πιλοτικές δράσεις σε ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες, εξετάζοντας πώς οι νέες τεχνολογίες μπορούν να μεταμορφώσουν την εμπειρία των επισκεπτών αλλά και το εργασιακό πεδίο των ειδικών.
Ανάμεσα στις τεχνολογίες που επιστρατεύονται ξεχωρίζει η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τον εμπλουτισμό των δεδομένων, η σημασιολογική διαλειτουργικότητα που επιτρέπει σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων να «επικοινωνούν» μεταξύ τους, καθώς και τα γραφήματα γνώσης. Παράλληλα, επιστρατεύονται εργαλεία τρισδιάστατης αποτύπωσης (3D) μαζί με εφαρμογές επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας (AR/VR), προσφέροντας στο κοινό εμβυθιστικές εμπειρίες γνωριμίας με την ιστορία. Όλα τα δεδομένα θα διέπονται από τις αρχές FAIR ώστε να είναι εντοπίσιμα και προσβάσιμα, ενώ τα λογισμικά θα διατεθούν με ανοικτό κώδικα.
Ανθρωποκεντρικός σχεδιασμός για τις πραγματικές ανάγκες του τομέα
Κατά τη διήμερη εναρκτήρια συνάντηση των εταίρων, συζητήθηκαν εκτενώς η τεχνική αρχιτεκτονική του έργου, οι απαιτήσεις των πιλοτικών εφαρμογών και ο προγραμματισμός των επόμενων δράσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην κάλυψη των ουσιαστικών αναγκών των ανθρώπων που στελεχώνουν τον πολιτιστικό τομέα, όπως επιμελητές, ερευνητές, συντηρητές, καλλιτέχνες και εκπαιδευτικοί, αλλά και στην ενίσχυση της αλληλεπίδρασης με τις τοπικές κοινότητες.
Η συντονίστρια του έργου από την UBITECH, Δάφνη Γαλάνη, επεσήμανε πως οι συλλογές πολιτιστικής κληρονομιάς αποκτούν μεγαλύτερη αξία όταν συνδέονται και διαμοιράζονται μεταξύ διαφορετικών οργανισμών. Πλέον, η ομάδα των εταίρων εισέρχεται στη φάση της καταγραφής απαιτήσεων των χρηστών και διοργάνωσης περιφερειακών εργαστηρίων συν-σχεδιασμού, βάζοντας τις βάσεις για την ανάπτυξη της καινοτόμου πλατφόρμας.
