Πακέτο τετραετούς διάρκειας και «ωρίμανσης», με προϋπολογισμό που μπορεί να προσεγγίζει ακόμη και τα 5 δισ. ευρώ, αναμένεται να ξεδιπλώσει ο πρωθυπουργός στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Με τον τρόπο αυτό αξιοποιείται ουσιαστικά η ευκαιρία στην τελευταία έκθεση πριν από τις εκλογές να παρουσιάσει το προεκλογικό πρόγραμμα του κόμματός του.
Αξιοποιώντας τα δεδομένα από τις διαβουλεύσεις που έχουν ήδη γίνει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας -και με δεδομένη την ανάγκη ορθής εφαρμογής του κανόνα των καθαρών δαπανών-, το οικονομικό επιτελείο έχει αυτή τη στιγμή μια πολύ καλή εικόνα για το τι μπορεί να δαπανήσει την περίοδο 2027-2030 χωρίς να υπάρξει κίνδυνος ενεργοποίησης της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Έτσι, με βάση τις σχετικές πληροφορίες:
Ο δημοσιονομικός χώρος
- Το 2027 «περισσεύει» για μέτρα στήριξης ή γενικότερα δημοσιονομικές παρεμβάσεις μόνιμου χαρακτήρα το ποσό του ενός δισ. ευρώ. Σε αυτό, δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος παρεμβάσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω της επέκτασης της ρήτρας διαφυγής όχι μόνο για τις αμυντικές δαπάνες αλλά και για έργα που συνδέονται με την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Μπορούν, δηλαδή, να προστεθούν επιπλέον 400-500 εκατ. ευρώ.
- Το 2028, δεν φαίνεται να υπάρχει προς το παρόν επιπλέον δημοσιονομικός χώρος. Εξακολουθεί όμως να έχει εφαρμογή η επέκταση της ρήτρας διαφυγής για τα ενεργειακά, που μπορεί να προσθέσει επιπλέον 500 εκατ. ευρώ.
- Για καθένα από τα έτη 2029 και 2030 φαίνεται να έχει διασφαλιστεί από τώρα ποσό της τάξεως των 500 εκατ. ευρώ ετησίως.
Με αυτά τα ποσά αθροίζεται κονδύλι τριών δισ. ευρώ. Σε αυτό όμως αναμένεται να προστεθεί επιπλέον 1 δισ. ευρώ που είναι τα μέτρα που ναι μεν έχουν ανακοινωθεί αλλά πρόκειται να ενεργοποιηθούν από το 2027. Μεταξύ αυτών, η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για τους συνταξιούχους, ο μηδενισμός του ΕΝΦΙΑ για τις περιοχές με περιορισμένο πληθυσμό (μόνο για την κύρια κατοικία), η ενεργοποίηση στην πράξη της νέας φορολογικής κλίμακας για τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος αυτοαπασχολουμένων, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή μονάδα για εργαζόμενους και εργοδότες κ.λπ.
2 δεξαμενές ακόμη
Επίσης, αναμένεται να αξιοποιηθούν τα περιθώρια από δύο ακόμη «δεξαμενές»:
- Η άντληση περαιτέρω εσόδων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, «εργαλείο» που έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον ειδικά την τελευταία διετία. Αν και προς το παρόν φαίνεται να έχουν εξαντληθεί τα περιθώρια παρεμβάσεων όπως είναι τα Mydata, η σύνδεση ταμειακών μηχανών με POS κ.λπ., σε επίπεδο 4ετίας μπορούν να δημιουργηθούν περιθώρια. Ήδη δρομολογείται η καταγραφή της ακίνητης περιουσίας μέσω του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, η επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε ακόμη περισσότερους κλάδους, η απογραφή των κοινωνικών επιδομάτων κ.λπ. Αυτά τα «εργαλεία» αναμένεται να αποδώσουν δημοσιονομικά μετά τα μέσα του 2027.
- Η θέσπιση μέτρων που προσθέτουν δημοσιονομικό χώρο ανακατανέμοντας βάρη. Ήδη έχουν γίνει κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση τους τελευταίους μήνες, όπως η επιβολή αυξημένου τέλους στις κρουαζιέρες και η επιβολή φορολογίας στον ηλεκτρονικό τζόγο. Είναι πολύ πιθανό να αναζητηθούν και άλλες πηγές τέτοιου είδους -όχι μόνο με δημοσιονομικά αλλά και με κοινωνικά κριτήρια-, ώστε να χρηματοδοτηθούν περισσότερα μέτρα στήριξης του εισοδήματος.
Φορολογικά έσοδα
Το ενδεχόμενο να υπάρξει υπεραπόδοση κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2026 είναι επίσης ανοικτό. Ωστόσο, στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι δύσκολα θα βρεθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος από αυτή την… οδό, ειδικά που να αφορά τη χρήση του 2027. Τα φορολογικά έσοδα στο 7μηνο ναι μεν εμφανίζουν υπεραπόδοση, ωστόσο αυτή έχει ληφθεί υπόψη (και έχει αξιοποιηθεί ήδη) από τον Απρίλιο, όταν και ανακοινώθηκε το πακέτο των 800 εκατ. ευρώ με τα μέτρα για τις οικογένειες, τους ενοικιαστές και τους συνταξιούχους. Έχει ληφθεί υπόψη ότι τα φορολογικά έσοδα θα κλείσουν με υπέρβαση περίπου 1 δισ. ευρώ σε σχέση με ότι είχε προϋπολογιστεί τον περασμένο Νοέμβριο για το σύνολο της φετινής χρονιάς.
Υπέρβαση πρωτογενούς πλεονάσματος
Ακόμη και αν υπάρξει υπέρβαση σε επίπεδο πρωτογενούς πλεονάσματος (ο πήχης έχει μπει αυτή τη στιγμή στο 3,2% του ΑΕΠ και υπάρχουν ήδη εκτιμήσεις και μέσα στο υπουργείο Οικονομικών ότι μπορεί και φέτος να φτάσουμε προς το 4%), αυτό δεν σημαίνει πλέον αυτόματα και πρόσθετα περιθώρια για μέτρα στήριξης. Με το καινούργιο σύμφωνο σταθερότητας, μεγαλύτερο πρωτογενές πλεόνασμα σημαίνει περισσότερα περιθώρια για κινήσεις ελάφρυνσης του χρέους και αυτό θα το πράξει ο ΟΔΔΗΧ, ο οποίος προγραμματίζει και νέες πρόωρες αποπληρωμές οφειλών που πηγάζουν από το β’ μνημόνιο μέχρι το τέλος του χρόνου. Για πρόσθετα μέτρα στήριξης λόγω υπεραποδόσεων πρέπει να αποδειχτεί ότι τα επιπλέον χρήματα έχουν προέλθει από μέτρα αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής ή της εισφοροδιαφυγής. Στελέχη του οικονομικού επιτελείου υποστηρίζουν ότι τα περιθώρια προς αυτή την κατεύθυνση έχουν εξαντληθεί τουλάχιστον για φέτος.
Ουσιαστικά, από σήμερα ξεκινά και μια μεγάλη προσπάθεια ρύθμισης ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο με τις 72 δόσεις, το μέτρο της αποδέσμευσης τραπεζικού λογαριασμού, αλλά και την ένταξη περισσότερων στον Εξωδικαστικό, κάτι που αφορά βεβαίως και τα χρέη σε ταμεία και εφορία. Ακόμη όμως και αν υπάρξει κύμα ρύθμισης που θα φέρει περισσότερα έσοδα στα κρατικά ταμεία, αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν δημοσιονομικά για να χρηματοδοτήσουν νέα μέτρα στήριξης. Είναι έσοδα που θα έπρεπε να έχουν εισπραχθεί σε προηγούμενες χρήσεις και η συγκέντρωσή τους βοηθάει βασικά το «ταμείο» της χώρας.
