Σε ένα εργοστάσιο δίπλα στη θάλασσα, εργάτες καθαρίζουν μπακαλιάρους και μπακαλιαράκια που μόλις έφτασαν από τα παγωμένα νερά του Βόρειου Ατλαντικού. Τα μηχανήματα κόβουν τα ψάρια σε φιλέτα, τα περισσότερα από τα οποία θα καταλήξουν στην Ευρώπη.
Κάπου εδώ μπορεί να κριθεί και το ευρωπαϊκό μέλλον της Ισλανδίας, όπως παρατηρεί το BBC.
Το Σάββατο, οι σχεδόν 400.000 κάτοικοι της χώρας καλούνται στις κάλπες για να αποφασίσουν εάν η Ισλανδία θα επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και όλα δείχνουν ένα πραγματικό θρίλερ: η τελευταία δημοσκόπηση για το δημοψήφισμα δίνει στο «Ναι» 51,3% έναντι 48,7% του «Όχι», ενώ προηγούμενες μετρήσεις έδειχναν τις δύο πλευρές σχεδόν απόλυτα ισόπαλες.
Πίσω από ένα φαινομενικά απλό ερώτημα κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο δίλημμα. Περισσότερη Ευρώπη, ευρώ και οικονομική σταθερότητα ή εθνικός έλεγχος πάνω σε έναν από τους πολυτιμότερους φυσικούς πόρους της χώρας;
Το ψάρι που χωρίζει την Ισλανδία από την Ευρώπη
Η αλιεία δεν είναι απλώς ένας ακόμη κλάδος της ισλανδικής οικονομίας, εξηγεί στην ανάλυσή του το BBC.
Τα ψάρια και οι υπόλοιες θαλάσσιες δραστηριότητες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% των εξαγωγών της χώρας. Επί δεκαετίες αποτελούν ταυτόχρονα πηγή πλούτου, κομμάτι της εθνικής ταυτότητας και μια από τις ισχυρότερες πολιτικές «κόκκινες γραμμές» του Ρέικιαβικ.
Οι πολέμιοι της ένταξης φοβούνται ότι η συμμετοχή στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα περιορίσει την αποκλειστική δυνατότητα της Ισλανδίας να αποφασίζει ποιος ψαρεύει, πόσο και πού.
«Εάν είμαστε στην ΕΕ, εκείνοι θα καθορίζουν την πολιτική», λέει στο BBC ο Πέτουρ Πάλσον, επικεφαλής αλιευτικής επιχείρησης, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να κοστίσει θέσεις εργασίας και να οδηγήσει παραγωγικές μονάδες εκτός χώρας.
Η αντιπολίτευση έχει κάνει το ζήτημα σημαία της καμπάνιας του «Όχι», με το σύνθημα «Ισλανδία προς πώληση; Όχι, ευχαριστώ».
Η κυβέρνηση απαντά ότι θα επιδιώξει ειδική συμφωνία με τις Βρυξέλλες για την προστασία τόσο της αλιείας όσο και της γεωργίας. Οι ευρωσκεπτικιστές αμφιβάλλουν ότι μπορεί να εξασφαλιστεί μόνιμη εξαίρεση.
Η άλλη πλευρά του διλήμματος: Το ευρώ
Υπάρχει όμως και μια καθημερινότητα που πιέζει τους Ισλανδούς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Ισλανδία είναι μία από τις ακριβότερες χώρες στον κόσμο. Σύμφωνα με ανάλυση της ακαδημαϊκής ένωσης Viska, οι τιμές βρίσκονται 84% πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τα επιτόκια έχουν φτάσει στο 8%.
Για τους υποστηρικτές του «Ναι», η ένταξη στην ΕΕ και, σε δεύτερο χρόνο, η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη νομισματική σταθερότητα σε μια χώρα που επί χρόνια ζει με τις έντονες διακυμάνσεις της ισλανδικής κορόνας.
Το κόστος στέγασης βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο. «Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων είναι τρομακτικά», λέει χαρακτηριστικά ένας 62χρονος κάτοικος του Ρέικιαβικ.
Η Ισλανδία βρίσκεται ήδη πολύ κοντά στην Ευρώπη χωρίς να είναι μέλος της ΕΕ. Συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, μαζί με τη Νορβηγία και το Λιχτενστάιν, βρίσκεται στην ενιαία αγορά και ανήκει στη ζώνη Σένγκεν.
Αυτό που δεν έχει είναι θέση στο τραπέζι όπου λαμβάνονται πολλές από τις αποφάσεις τις οποίες στη συνέχεια καλείται να εφαρμόσει.
Ο Τραμπ, η Γροιλανδία και ο φόβος για την Αρκτική
Η επιστροφή του ευρωπαϊκού ζητήματος δεν εξηγείται μόνο από την οικονομία.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, η αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία της Αρκτικής, οι δασμολογικές απειλές του Ντόναλντ Τραμπ και κυρίως οι επανειλημμένες δηλώσεις του για τη Γροιλανδία έχουν αλλάξει δραματικά το περιβάλλον ασφαλείας γύρω από το μικρό νησιωτικό κράτος.
Η Ισλανδία βρίσκεται δίπλα στο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα GIUK, ανάμεσα στη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τη Βρετανία, μέσω του οποίου η Δύση παρακολουθεί στενά τη ρωσική ναυτική δραστηριότητα στον Βόρειο Ατλαντικό.
Είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν διαθέτει δικές της ένοπλες δυνάμεις. Η άμυνά της στηρίζεται στους συμμάχους της και σε συμφωνία ασφαλείας με τις ΗΠΑ που χρονολογείται από το 1951.
Η συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει έναν πρόσθετο πυλώνα ασφάλειας έχει έτσι αποκτήσει νέο βάρος.
Η κυβέρνηση υπέγραψε άλλωστε τον Μάρτιο αμυντική συνεργασία με την ΕΕ.
Η παλιά πληγή του 2008
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ισλανδία πλησιάζει την ευρωπαϊκή πόρτα. Μετά την καταστροφική χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η οποία έπληξε με ιδιαίτερη σφοδρότητα το τραπεζικό σύστημα της χώρας, το Ρέικιαβικ ξεκίνησε ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η διαδικασία εγκαταλείφθηκε το 2013. Και τότε, όπως και σήμερα, η αλιεία ήταν το μεγαλύτερο αγκάθι.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, η Ισλανδία δεν θα ξεκινούσε από το μηδέν. Έντεκα από τα 35 κεφάλαια των διαπραγματεύσεων είχαν ήδη ολοκληρωθεί όταν η διαδικασία διακόπηκε. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι, σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι», οι συνομιλίες με τις Βρυξέλλες θα μπορούσαν να προχωρήσουν μέσα σε «μήνες και όχι χρόνια».
Το «ναι» δεν σημαίνει ακόμη ένταξη
Η κάλπη του Σαββάτου έχει πάντως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: οι Ισλανδοί δεν ψηφίζουν ακόμη για να μπουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ψηφίζουν για το εάν η χώρα τους πρέπει να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Εάν επικρατήσει το «Ναι», το Ρέικιαβικ θα επιστρέψει στο τραπέζι με τις Βρυξέλλες. Η τελική συμφωνία, εφόσον επιτευχθεί, θα πρέπει να τεθεί σε δεύτερο δημοψήφισμα, ενώ θα χρειαστεί και η έγκριση όλων των κρατών-μελών της ΕΕ.
Αυτό ακριβώς μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό στην κάλπη. Ορισμένοι ψηφοφόροι που δεν έχουν αποφασίσει εάν επιθυμούν πραγματικά την ένταξη δηλώνουν έτοιμοι να ψηφίσουν «Ναι», απλώς και μόνο για να δουν τι συμφωνία μπορεί να εξασφαλίσει η χώρα τους.
Το αποτέλεσμα παρακολουθείται στενά και στη γειτονική Νορβηγία, όπου επίσης αναζωπυρώνεται η συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για τις Βρυξέλλες, η προσθήκη μιας πλούσιας, σταθερής και στρατηγικά τοποθετημένης χώρας θα αποτελούσε σημαντική επιτυχία για την πολιτική διεύρυνσης.
Για τους Ισλανδούς, όμως, το ερώτημα είναι πολύ πιο προσωπικό: πόση κυριαρχία είναι διατεθειμένοι να μοιραστούν για περισσότερη οικονομική και γεωπολιτική ασφάλεια;
Και σε μια χώρα που έχτισε μεγάλο μέρος της ευημερίας της κοιτάζοντας προς τη θάλασσα, η απάντηση μπορεί τελικά να κριθεί στα νερά όπου κολυμπούν οι μπακαλιάροι της
Naftemporiki.gr
