Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα στις σχέσεις ιδιοκτητών και ενοικιαστών ανακύπτει κατά τη λήξη της μίσθωσης, όταν το ακίνητο παραδίδεται με ζημιές που ξεπερνούν το πλαίσιο της αναμενόμενης χρήσης.
Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) ξεκαθαρίζει το νομικό τοπίο γύρω από το πότε θεμελιώνεται δικαίωμα για αποζημίωση, ποιες φθορές επιβαρύνουν τον ενοικιαστή και με ποιους συγκεκριμένους τρόπους μπορεί να κινηθεί νομικά και πρακτικά ο εκμισθωτής για να διασφαλίσει την περιουσία του.
Η γραμμή που διαχωρίζει τη φυσιολογική φθορά του χρόνου από την υπαίτια καταστροφή ενός ακινήτου αποτελεί συχνά εστία έντονων αντιπαραθέσεων. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΕΕΚΕ, ο ενοικιαστής φέρει την αποκλειστική ευθύνη όταν διαπιστώνονται σοβαρές ζημιές από αμέλεια, απροσεξία ή κακή χρήση των εγκαταστάσεων.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα κατεστραμμένα κουφώματα, οι σπασμένες πόρτες, τα ραγισμένα πλακάκια και τα σπασμένα τζάμια. Παράλληλα, η κακή χρήση που οδηγεί σε πλημμύρα, όπως για παράδειγμα από ελαττωματική λειτουργία πλυντηρίου υπό την ευθύνη του ενοικιαστή, οι εκτεταμένες τρύπες στους τοίχους, η καταστροφή των δαπέδων, καθώς και η εμφάνιση επίμονης μούχλας λόγω ελλιπούς αερισμού, συνιστούν λόγους αποζημίωσης.
Επιπλέον, ο ιδιοκτήτης μπορεί να εγείρει αξιώσεις εάν ο μισθωτής προχώρησε σε αυθαίρετες δομικές ή αισθητικές αλλαγές, όπως το γκρέμισμα κάποιου τοίχου ή το βάψιμο των χώρων με εντελώς ακατάλληλα χρώματα χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια.
Στον αντίποδα, ο νόμος προστατεύει τον ενοικιαστή από υπερβολικές απαιτήσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι η φυσιολογική φθορά που προέρχεται από την καθημερινή και συνήθη χρήση του σπιτιού δεν αποτελεί λόγο αποζημίωσης.
Το φυσικό ξεθώριασμα των χρωμάτων στους τοίχους με την πάροδο των ετών ή οι ελαφρές, σχεδόν ανεπαίσθητες γρατζυνιές στο δάπεδο, θεωρούνται αναμενόμενα επακόλουθα της κατοίκησης και επιβαρύνουν αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη, ο οποίος οφείλει να παραλαμβάνει το ακίνητο αποδεχόμενος το πέρασμα του χρόνου.
Όταν όμως οι ζημιές ξεπερνούν το ανεκτό όριο, ο ιδιοκτήτης οφείλει να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη και θεσμοθετημένη διαδικασία για να δικαιωθεί. Το πρώτο και καθοριστικό βήμα είναι η άμεση καταγραφή των ζημιών κατά την παράδοση και παραλαβή του μισθίου.
Αυτό επιτυγχάνεται με τη συγκέντρωση αποδεικτικού υλικού, όπως φωτογραφίες ή βίντεο υψηλής ανάλυσης αμέσως μετά την αποχώρηση του ενοικιαστή, ενώ η σύνταξη μιας τεχνικής έκθεσης από εξειδικευμένο επαγγελματία, όπως αρχιτέκτονα, μηχανικό ή ηλεκτρολόγο, προσφέρει αδιαμφισβήτητη νομική ισχύ.
Σε πρώτο επίπεδο, η χρηματική εγγύηση που έχει δοθεί κατά την υπογραφή του συμβολαίου μπορεί να συμψηφιστεί για να καλύψει μέρος ή το σύνολο του κόστους αποκατάστασης των ζημιών. Εάν, ωστόσο, το κόστος των φθορών υπερβαίνει το ποσό της εγγύησης, ο ιδιοκτήτης δικαιούται να απαιτήσει πρόσθετη οικονομική κάλυψη.
Σε περίπτωση που ο ενοικιαστής αρνείται να αναλάβει το κόστος, το επόμενο βήμα περιλαμβάνει την αποστολή εξώδικης πρόσκλησης, με την οποία ζητείται επισήμως η καταβολή της αποζημίωσης εντός συγκεκριμένης προθεσμίας. Αν όλες οι προσπάθειες συμβιβασμού αποτύχουν, η τελική οδός είναι η κατάθεση αγωγής αποζημίωσης στα αρμόδια δικαστήρια.
Προκειμένου να αποφευχθούν τέτοιες δυσ someάρεστες καταστάσεις, η ΕΕΚΕ συστήνει στους ιδιοκτήτες να λειτουργούν προληπτικά. Είναι απαραίτητο να φωτογραφίζεται και να περιγράφεται αναλυτικά η αρχική κατάσταση του ακινήτου πριν μπουν οι ένοικοι, ενώ όλοι οι σχετικοί όροι για τις ευθύνες των ζημιών πρέπει να αποτυπώνονται με απόλυτη σαφήνεια στο έγγραφο μισθωτήριο συμβόλαιο.
Τέλος, κρίνεται σκόπιμο να μην επιστρέφεται ποτέ η εγγύηση προτού πραγματοποιηθεί ο τελικός σχολαστικός έλεγχος του ακινήτου, ενώ η αναζήτηση έγκυρης νομικής υποστήριξης πριν από οποιαδήποτε ενέργεια θεωρείται η ασφαλέστερη δικλείδα προστασίας για κάθε ιδιοκτήτη.
