«Αν δεις άνθρωπο να πνίγεται στο ποτάμι, μην του δώσεις το χέρι σου, αλλά την άκρη από το ραβδί σου. Αν μπορέσεις να τον τραβήξεις έξω και τον σώσεις, έχει καλώς. Αν όμως κινδυνεύεις να παρασυρθείς και εσύ και να πνιγείς, άφησε το ραβδί σου να το πάρει μαζί του και γλιτώνεις».
Ο λόγος αυτός του «Γεροντικού» είναι αλληγορικός και κρύβει μια λεπτή όσο και πολύτιμη συμβουλή. Είναι κάποιοι που ξεθαρρεύουν από κρυφό εγωισμό και λανθασμένη εκτίμηση των δυνάμεων τους και επιχειρούν να βοηθήσουν άλλους που βρίσκονται σε κίνδυνο. Δεν έλαβαν όμως τα αναγκαία μέτρα αυτοπροστασίας, διότι δεν είχαν καταλάβει ότι άλλοτε μπορούμε να βοηθήσουμε και άλλοτε όχι. Στις ασκητικές ιστορίες αναφέρονται τέτοια παραδείγματα. Πολλοί μοναχοί επιχείρησαν να βοηθήσουν γυναίκες που κινδύνευαν και έπεσαν οι ίδιοι στο αμάρτημα της πορνείας. Τους παγίδευσε ο διάβολος γνωρίζοντας τον κρυφό τους εγωισμό και τους έριξε στην αμαρτία, και σίγουρα πολλούς από αυτούς θα τους οδήγησε αργότερα στην απόγνωση.
Επιβάλλεται να βοηθήσουμε αυτόν που κινδυνεύει πνευματικά, όμως όχι χωρίς να βασανίσουμε τη σκέψη μας, όχι χωρίς προσευχή ή συμβουλή εμπειρότερου ώστε να βρεθεί ο σωστός τρόπος βοήθειας ο οποίος δεν θα μας εκθέσει σε κίνδυνο. Το να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο νομίζοντας πως η θεία χάρη είναι υποχρεωμένη να μας συμπαρασταθεί, είναι αυθάδεια ενώπιον του Θεού.
Πρέπει να ενεργούμε πάντοτε με σύνεση. Να μην υπερτιμούμε τις δυνάμεις μας και να υπολογίζουμε τον πονηρό ο οποίος δεν κουράζεται να καταστρώνει σχέδια για την απώλεια μας. Για αυτό ακόμη και πριν από κάθε καλή πράξη χρειάζεται να κάνουμε προσευχή, για να μας προστατεύει ο Θεός από τις δαιμονικές παγίδες. Όταν όμως διαβλέπουμε οι ίδιοι τον κίνδυνο, τότε πρέπει να βοηθούμε ως εκεί που δεν θα κινδυνεύσουμε οι ίδιοι. Αν δούμε το μέγεθος του κινδύνου, τότε πρέπει να ησυχάζουμε και να αρκούμεθα μόνο στην προσευχή υπέρ του άλλου.
Εμείς ως άνθρωποι αδυνατούμε πολλές φορές να βοηθήσουμε. Ο Θεός όμως έχει τους τρόπους του.
Απόσπασμα από το βιβλίο «Επί το Άροτρον», π. Χρυσοστόμου Παπαδάκη, Αρχιμανδρίτου του Οικουμενικού Θρόνου
