Περισσότερα από 500 χιλιάδες άστρα λάμπουν σε αποχρώσεις του κόκκινου, του λευκού και του μπλε σε μια εντυπωσιακή νέα εικόνα που κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Η εικόνα δόθηκε στη δημοσιότητα με αφορμή την 250ή επέτειο των Ηνωμένων Πολιτειών και απεικονίζει το σφαιρωτό σμήνος Μεσιέ 3 (M3) ένα από τα μεγαλύτερα σφαιρωτά σμήνη του γαλαξία μας.
Τα σφαιρωτά σμήνη είναι πυκνές, σφαιρικές συγκεντρώσεις άστρων που συγκρατούνται μεταξύ τους από τη βαρύτητα. Τα άστρα τους σχηματίστηκαν από το ίδιο νέφος αερίου περίπου την ίδια χρονική περίοδο γεγονός που τα καθιστά από τους αρχαιότερους αστρικούς πληθυσμούς του γαλαξία. Οι αστρονόμοι έχουν εντοπίσει περίπου 150 σφαιρωτά σμήνη που περιφέρονται στις εξωτερικές περιοχές του γαλαξία μας.
Το M3 ξεχωρίζει όχι μόνο για το τεράστιο μέγεθός του αλλά για τη θέση του και τον αστρικό πληθυσμό του. Βρίσκεται σχετικά μακριά από το κέντρο του Γαλαξία και περιέχει περισσότερα από 240 μεταβλητά άστρα τύπου RR Lyrae, περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο γνωστό σφαιρωτό σμήνος στο γαλαξία μας.
Αυτά τα αρχαία μεταβλητά άστρα είναι ιδιαίτερα πολύτιμα για τους αστρονόμους επειδή η φωτεινότητά τους μεταβάλλεται με προβλέψιμο τρόπο. Συγκρίνοντας την πραγματική τους λαμπρότητα με τη λαμπρότητα που φαίνεται από τη Γη οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν με μεγάλη ακρίβεια την απόστασή τους. Η διαδικασία μοιάζει με την εκτίμηση της απόστασης ενός αυτοκινήτου τη νύχτα γνωρίζοντας πόσο φωτεινοί είναι οι προβολείς του.
Τα ευρήματα
Το σμήνος περιέχει επίσης περίπου 70 υποψήφια άστρα ενός σπάνιου τύπου που είναι γνωστά ως «μπλε περιπλανώμενα». Αυτά τα ασυνήθιστα φωτεινά και γαλάζια άστρα φαίνονται πολύ νεότερα από τα παλαιότερα και πιο κόκκινα άστρα που κυριαρχούν στα σφαιρωτά σμήνη.
Μάλιστα, το M3 ήταν το πρώτο σφαιρωτό σμήνος στο οποίο ανακαλύφθηκαν μπλε περιπλανώμενα άστρα. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι αυτά τα άστρα απέκτησαν επιπλέον υλικό από γειτονικούς συνοδούς αστέρες μέσω βαρυτικών αλληλεπιδράσεων. Η πρόσθετη αυτή μάζα τα αναζωογόνησε ουσιαστικά, κάνοντάς τα να λάμπουν πιο έντονα, να έχουν υψηλότερη θερμοκρασία και να φαίνονται νεότερα από ό,τι πραγματικά είναι.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι ασυνήθιστες ιδιότητες του M3 μπορεί να οφείλονται σε μια αρχαία συγχώνευση. Το σμήνος περιέχει δύο διακριτούς πληθυσμούς άστρων γεγονός που υποδηλώνει ότι πιθανότατα σχηματίστηκε όταν δύο σφαιρωτά σμήνη ενώθηκαν σε ένα. Πιστεύεται ότι αυτά τα δύο σμήνη ανήκαν αρχικά στον ίδιο νάνο γαλαξία ο οποίος αργότερα απορροφήθηκε από τον γαλαξία μας. Το Hubble έχει παρατηρήσει το M3, γνωστό και ως NGC 5272, πολλές φορές όλα αυτά τα χρόνια επιτρέποντας στους αστρονόμους να μελετήσουν λεπτομερέστερα τη σύνθετη δομή του και τον ιδιαίτερο αστρικό πληθυσμό του.
Στη νέα εικόνα το μπλε αντιστοιχεί στα μικρότερα μήκη κύματος του ορατού φωτός ενώ το κόκκινο αντιπροσωπεύει τα μεγαλύτερα μήκη κύματος του ορατού φωτός καθώς και μέρος της κοντινής υπέρυθρης ακτινοβολίας. Τα χρώματα αποδίδονται σύμφωνα με τις καθιερωμένες μεθόδους επεξεργασίας εικόνων του Hubble ώστε να αναπαριστούν με ακρίβεια τα μήκη κύματος που κατέγραψαν τα φίλτρα του τηλεσκοπίου. Επειδή το χρώμα ενός άστρου συνδέεται στενά με τη θερμοκρασία του τα μπλε άστρα της εικόνας είναι θερμότερα ενώ τα κόκκινα είναι ψυχρότερα.
Η εικόνα αποτελεί μέρος ενός προγράμματος του Hubble που έχει στόχο να παρατηρήσει περίπου τα μισά από τα γνωστά σφαιρωτά σμήνη του γαλαξία μας. Μελετώντας αυτά τα αρχαία αστρικά συστήματα, οι αστρονόμοι ελπίζουν να δημιουργήσουν ένα λεπτομερές χρονολόγιο για τον σχηματισμό και την εξέλιξη του γαλαξία μας.
Naftemporiki.gr
