Η ταυτόχρονη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα δημιουργεί πρωτοφανή πίεση στις ενεργειακές μεταφορές, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ακόμη και για εκτίναξη του Brent πάνω από τα 148 δολάρια το βαρέλι.
Οι θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου βρίσκονται αντιμέτωπες με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι βασικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη δέχονται ταυτόχρονα πιέσεις από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, το Ιράν και οι σύμμαχοί του Χούθι εντείνουν τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα η Ουκρανία κλιμακώνει τα πλήγματα κατά πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.
Το αποτέλεσμα είναι η αγορά πετρελαίου να αντιμετωπίζει πλέον ταυτόχρονες απειλές σε τρεις από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας.
Διπλή απειλή για τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής
Σύμφωνα με αναλυτές, τα δύο βασικά «σημεία ασφυξίας» της Μέσης Ανατολής – τα Στενά του Ορμούζ και το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ – βρίσκονται πλέον υπό ταυτόχρονη πίεση.
Παράλληλα, οι Χούθι της Υεμένης άνοιξαν νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα, επιτιθέμενοι αυτή την εβδομάδα σε δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα, αφού προηγουμένως ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας.
Οι επιθέσεις αυτές απειλούν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως που το Ριάντ διοχετεύει μέσω αγωγών προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, προκειμένου να μειώσει την εξάρτησή του από τα Στενά του Ορμούζ.
Η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ καταρρέει
Η ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει μειωθεί σημαντικά μετά την κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο για την επαναλειτουργία του διαδρόμου.
«Έχουμε εισέλθει στη χειρότερη φάση της σύγκρουσης για την εμπορική ναυτιλία», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας διαχείρισης ναυτιλιακού κινδύνου Marisks, Δημήτρης Μανιάτης.
Όπως εξήγησε, η Τεχεράνη επιδιώκει να επιβάλει μεγαλύτερο έλεγχο στις διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει καταφέρει να διακόψει πλήρως τις εξαγωγές πετρελαίου.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), από την 1η Μαρτίου έχουν καταγραφεί 61 επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στον Κόλπο του Ομάν, με απολογισμό τουλάχιστον 17 νεκρούς ναυτικούς και δεκάδες τραυματίες.
Μόνο μέσα στον Ιούλιο, τουλάχιστον δώδεκα δεξαμενόπλοια έχουν πληγεί στην περιοχή.
Η Μαύρη Θάλασσα γίνεται νέο ενεργειακό μέτωπο
Την ίδια ώρα, η Ουκρανία εντείνει τις επιχειρήσεις κατά του ρωσικού ενεργειακού δικτύου.
Σύμφωνα με ουκρανικές πηγές, έχουν δεχθεί επιθέσεις περισσότερα από 150 δεξαμενόπλοια, φορτηγά πλοία και άλλα σκάφη που συνδέονται με τον «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα και στη Θάλασσα του Αζόφ.
Παράλληλα, η Caspian Pipeline Consortium ανακοίνωσε ότι ανέστειλε τη φόρτωση δεξαμενόπλοιων στο λιμάνι του Νοβοροσίσκ, εξαιτίας των ουκρανικών επιθέσεων.
Η εξέλιξη αυτή απειλεί άμεσα τις εξαγωγές πετρελαίου του Καζακστάν, καθώς περίπου το 80% της παραγωγής του διοχετεύεται μέσω του συγκεκριμένου αγωγού.
Οι επιλογές του Καζακστάν για εναλλακτικές εξαγωγικές διαδρομές είναι περιορισμένες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο περιορισμού της παραγωγής.
«Δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος»
Η επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της RBC Capital Markets, Helima Croft, προειδοποιεί ότι η αγορά πετρελαίου πλησιάζει πλέον σε ένα σενάριο «χωρίς εύκολη διέξοδο».
Όπως σημειώνει, η ταυτόχρονη πίεση στην Ερυθρά Θάλασσα, στα Στενά του Ορμούζ και στη Μαύρη Θάλασσα περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου.
Ακόμη και όταν υπάρχουν τεχνικές λύσεις, όπως η μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα, η διαδικασία είναι πολύ πιο σύνθετη, ακριβή και χρονοβόρα.
Προειδοποίηση για νέο ιστορικό ρεκόρ στις τιμές
Οι αναλυτές δεν αποκλείουν περαιτέρω εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου εάν η κατάσταση επιδεινωθεί.
Η Helima Croft εκτιμά ότι, εάν συνεχιστεί η κλιμάκωση, το Brent θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμη και το υψηλό των 128 δολαρίων ανά βαρέλι που είχε καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Στο δυσμενέστερο σενάριο, με γενικευμένη πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή και περαιτέρω διακοπές στις εξαγωγές, η τιμή του Brent θα μπορούσε ακόμη και να υπερβεί το ιστορικό υψηλό των 148 δολαρίων ανά βαρέλι που είχε σημειωθεί το 2008.
Οι εξελίξεις αυτές διατηρούν σε υψηλό επίπεδο το γεωπολιτικό ασφάλιστρο στην αγορά ενέργειας και εντείνουν τις ανησυχίες για νέες πληθωριστικές πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία.
