Ένα από τα ισχυρότερα ένοπλα σχήματα που αναδύθηκαν μέσα από τον μακρόχρονο πόλεμο της Συρίας παύει να υπάρχει.
Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (ΣΔΔ), που αποτέλεσαν για περισσότερο από μία δεκαετία τον βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ επί του πεδίου στη μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, διαλύονται ως ανεξάρτητη στρατιωτική δύναμη και ενσωματώνονται στον συριακό στρατό.
Την ιστορική ανακοίνωση έκανε το βράδυ της Τρίτης ο Σύρος Κούρδος ηγέτης Μαζλούμ Άμπντι, από το προεδρικό παλάτι στη Δαμασκό, μετά τη συνάντησή του με τον de facto πρόεδρο της Συρίας Άχμαντ ας Σάρα.
«Ανακοινώνουμε σήμερα το τέλος της αποστολής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων και δηλώνουμε, με κάθε υπευθυνότητα, τη διάλυσή τους ως ανεξάρτητης στρατιωτικής δύναμης», δήλωσε ο Άμπντι, σε ομιλία που εκφώνησε πρώτα στα αραβικά και στη συνέχεια στα κουρδικά.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο έναν στρατιωτικό σχηματισμό. Σηματοδοτεί το τέλος της αυτόνομης κουρδικής διοίκησης που οικοδομήθηκε στα βόρεια και βορειοανατολικά της Συρίας μέσα στο χάος του εμφυλίου και αλλάζει για ακόμη μία φορά τις ισορροπίες σε μια χώρα που επιχειρεί να ξαναχτίσει ενιαίο κράτος έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία πολέμου.
Η συμφωνία με τη Δαμασκό
Η διάλυση των ΣΔΔ αποτελεί εφαρμογή της συμφωνίας που είχε υπογραφεί τον Ιανουάριο μεταξύ του Άμπντι και του Άχμαντ ας Σάρα, με στόχο την πλήρη ενσωμάτωση των κουρδικών στρατιωτικών, πολιτικών και διοικητικών δομών στον νέο κρατικό μηχανισμό.
Οι δύο πλευρές διαπραγματεύονταν επί μήνες τους όρους αυτής της μετάβασης, σε ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια της προσπάθειας της νέας ηγεσίας της Δαμασκού να επαναφέρει υπό τον έλεγχό της το σύνολο της συριακής επικράτειας.
Σύμφωνα με τη συριακή κρατική τηλεόραση, η συμφωνία προβλέπει όχι μόνο τη διάλυση των ΣΔΔ, αλλά και τον τερματισμό της αυτόνομης διοίκησης και των στρατιωτικών και πολιτικών δομών που υπάγονταν σε αυτήν.
Ο Άμπντι επιβεβαίωσε ότι η απόφαση έρχεται μετά «τη συμφωνία που κλείστηκε με τον πρόεδρο Σάρα και την ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης των δυνάμεών μας στον συριακό στρατό».
Για τον Άχμαντ ας Σάρα, η εξέλιξη αποτελεί κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια να «επανενώσει» τη Συρία. Από την κατάληψη της εξουσίας και την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024, έχει θέσει ως βασικό στόχο την κατάργηση των αυτόνομων ένοπλων σχηματισμών και την επαναφορά τους κάτω από μία ενιαία κρατική και στρατιωτική διοίκηση.
Από τον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους στην ενσωμάτωση
Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις ιδρύθηκαν το 2015, με την υποστήριξη της Ουάσιγκτον, και εξελίχθηκαν στην αιχμή του δόρατος του διεθνούς συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ στη χερσαία μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Με κορμό τις κουρδικές δυνάμεις αλλά και σημαντική αραβική συμμετοχή, οι ΣΔΔ έφθασαν, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, να αριθμούν έως και 100.000 μαχητές. Στο απόγειο της ισχύος τους έλεγχαν τεράστιες εκτάσεις της βόρειας και βορειοανατολικής Συρίας, ανάμεσά τους και περιοχές με σημαντικά πετρελαϊκά κοιτάσματα.
Ήταν οι δυνάμεις που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της εκστρατείας η οποία οδήγησε, το 2019, στην κατάρρευση του εδαφικού «χαλιφάτου» του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία.
«Από την ίδρυση των ΣΔΔ, οι μαχητές μας ανέλαβαν μεγάλη ευθύνη σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους» της συριακής ιστορίας, ανέφερε ο Άμπντι. Όπως είπε, οι δυνάμεις του απελευθέρωσαν πόλεις και κοινότητες «πρώτα από το μπααθικό καθεστώς και έπειτα από την τρομοκρατία του Ντάες».
Παρά τη στρατιωτική ήττα του Ισλαμικού Κράτους, πάντως, πυρήνες της τζιχαντιστικής οργάνωσης εξακολουθούν να δρουν στη Συρία, διατηρώντας ανοιχτό ένα σοβαρό ζήτημα ασφαλείας για τη νέα πολιτική και στρατιωτική αρχιτεκτονική της χώρας.
Τέλος εποχής για την κουρδική αυτονομία
Η διάλυση των ΣΔΔ έχει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα για τους περίπου δύο εκατομμύρια Κούρδους της Συρίας.
Μέσα στο κενό εξουσίας που δημιούργησε ο εμφύλιος πόλεμος από το 2011, οι Κούρδοι απέκτησαν τον έλεγχο μεγάλων τμημάτων της βόρειας και βορειοανατολικής χώρας και δημιούργησαν δικούς τους θεσμούς και αυτόνομη διοίκηση. Για χρόνια, η στρατιωτική ισχύς των ΣΔΔ αποτέλεσε την εγγύηση αυτής της αυτονομίας.
Η πτώση του Άσαντ, όμως, άλλαξε δραματικά το τοπίο. Η Ουάσιγκτον προσέγγισε τη νέα ηγεσία της Δαμασκού, ενώ η διατήρηση μιας αυτόνομης κουρδικής στρατιωτικής δύναμης έγινε ολοένα δυσκολότερη.
Ο ίδιος ο Άμπντι αναγνώρισε τη νέα πραγματικότητα. «Οι περιστάσεις άλλαξαν σήμερα και η χώρα έχει μπει σε νέα φάση», είπε, κάνοντας λόγο για «ειρήνη» και «συμμετοχή».
Έσπευσε, ωστόσο, να υπογραμμίσει ότι η ενσωμάτωση δεν σημαίνει εγκατάλειψη των κουρδικών διεκδικήσεων. «Το δικαίωμα στην εκπαίδευση στην κουρδική γλώσσα είναι ανάμεσα στα σημαντικότερα δικαιώματα που διεκδικεί ο κουρδικός λαός εδώ και δεκαετίες», τόνισε.
Τον Ιανουάριο, ο Άχμαντ ας Σάρα είχε υπογράψει διάταγμα που αναγνώριζε δικαιώματα στους Κούρδους και την κουρδική ως εθνική γλώσσα, για πρώτη φορά από την ανεξαρτησία της Συρίας το 1946.
«Απόλυτα ιστορική» εξέλιξη για τις ΗΠΑ
Τη συμφωνία χαιρέτισε ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία, Τομ Μπαράκ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «απόλυτα ιστορική». Όπως ανέφερε, πρόκειται για «αληθινή ενσωμάτωση» που ενισχύει την εθνική κυριαρχία της Συρίας.
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο ταχύτατης αναδιάταξης των σχέσεων της Δαμασκού με τη Δύση. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την αφαίρεση της Συρίας από τον κατάλογο των κρατών που θεωρούν ότι υποστηρίζουν την τρομοκρατία, αίροντας ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την οικονομική ανάκαμψη και την προσέλκυση κεφαλαίων για την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης χώρας.
Για τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, πάντως, η διαδρομή κλείνει εκεί όπου άρχισε: σε μια Συρία που αλλάζει εκ βάθρων. Η δύναμη που γεννήθηκε μέσα στον εμφύλιο, έφθασε να ελέγχει ένα μεγάλο κομμάτι της χώρας και συνέβαλε καθοριστικά στην ήττα του «χαλιφάτου» του Ισλαμικού Κράτους παραδίδει πλέον τη στρατιωτική της αυτονομία.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν μαζί της κλείνει οριστικά και η εποχή της κουρδικής αυτονομίας στη Συρία – ή εάν αυτή θα επιβιώσει, όχι πλέον μέσα από τα όπλα, αλλά μέσα από τις πολιτικές εγγυήσεις της νέας Δαμασκού.
Πηγές: ΑΠΕ – ΜΠΕ, AFP
