Σε ένα ιστορικό ορόσημο για την ελληνική θαλάσσια βιολογία, η περιβαλλοντική οργάνωση iSea, σε συνεργασία με ντόπιους αλιείς, τοποθέτησε στη Λήμνο τον πρώτο δορυφορικό πομπό σε αγγελοκαρχαρία στη χώρα μας. Η σπουδαία αυτή επιστημονική επιτυχία, που συμπίπτει με την Παγκόσμια Ημέρα Αγγελοκαρχαριών, αναμένεται να ρίξει για πρώτη φορά φως στις μετακινήσεις και τη συμπεριφορά ενός από τα πιο απειλούμενα και μυστηριώδη θαλάσσια είδη της Μεσογείου, το οποίο μέχρι πριν από λίγα χρόνια παρέμενε σχεδόν άγνωστο στην Ελλάδα.
Μοιάζουν εντυπωσιακά με σαλάχια, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για καρχαρίες που συγκαταλέγονται στα πλέον απειλούμενα είδη του πλανήτη. Μέχρι το 2018, η γνώση της επιστημονικής κοινότητας για την παρουσία τους στα ελληνικά ύδατα ήταν σχεδόν μηδαμινή, καθώς οι καταγραφές δεν ξεπερνούσαν τις δέκα και αφορούσαν κυρίως τυχαίες παρεμπίπτουσες αλιείες νεκρών ζώων ή παράνομη πώλησή τους στις ψαραγορές με την ονομασία «ρίνες». Σήμερα, η εικόνα αυτή αλλάζει ριζικά χάρη στις συλλογικές προσπάθειες για τη διατήρησή τους, οι οποίες αποτελούν τον μοναδικό δρόμο προς την αποτελεσματική προστασία τους.
Η πρόσφατη τοποθέτηση του δορυφορικού πομπού στη Λήμνο αποτελεί το επιστημονικό αποκορύφωμα των ερευνών της iSea, η οποία ξεκίνησε από τη διερεύνηση της γεωγραφικής εξάπλωσης των ειδών για να φτάσει σήμερα σε ένα κομβικό σημείο. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ένα είδος καρχαρία θα μελετηθεί απευθείας στο φυσικό του περιβάλλον και όχι μέσα από αλιευτικές μελέτες, γεγονός που ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τη θαλάσσια έρευνα. Με την πολύτιμη συμβολή των αλιέων της Πλάκας και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας με διεθνείς συνεργάτες, οι επιστήμονες αναμένουν τους επόμενους μήνες πρωτόγνωρα δεδομένα που θα αποκαλύψουν τα μυστικά της συμπεριφοράς τους.
Στις ελληνικές θάλασσες εντοπίζονται τρία είδη αγγελοκαρχαριών, η ακανθορίνα, η ματορίνα και ο κοινός αγγελοκαρχαρίας, τα οποία κάποτε αφθονούσαν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αυτή τη στιγμή, η πρόσφατη αξιολόγηση του Ελληνικού Κόκκινου Καταλόγου του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής κατατάσσει και τα τρία είδη ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα, δηλαδή ένα μόλις βήμα πριν από την οριστική εξαφάνιση. Παρά το γεγονός ότι προστατεύονται αυστηρά από τη νομοθεσία, οι αγγελοκαρχαρίες συνεχίζουν να δέχονται ισχυρές πιέσεις, καθώς εξακολουθούν να αλιεύονται και να διατίθενται παράνομα στην κατανάλωση ως εκλεκτός μεζές, συνήθεια που έρχεται από το παρελθόν.
Η προσπάθεια για την κατανόηση και τη διατήρησή τους έχει πλέον αποκτήσει ισχυρή διεθνή δυναμική. Πρόσφατα, οι εξειδικευμένες ομάδες Angel Shark Project από τα Κανάρια Νησιά και την Ελλάδα ένωσαν τις δυνάμεις τους στη Λήμνο, ξεκινώντας μια νέα συνεργασία με την υποστήριξη του Shark Conservation Fund. Η συγκεκριμένη περιοχή της Ανατολικής Λήμνου βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρύτερου προγράμματος «Αναβιώνοντας τη Λήμνο», το οποίο χρηματοδοτείται από το «Πρόγραμμα Απειλούμενων Τοπίων και Θαλάσσιων Τοπίων». Οι ερευνητές πραγματοποίησαν πληθώρα δράσεων, από υποβρύχιες οπτικές καταγραφές και εγκατάσταση δολωμένων καμερών, μέχρι νυχτερινές παρατηρήσεις και εκπαίδευση σε τεχνικές δορυφορικών σημάνσεων.
Κάθε χρόνο, η επέτειος της Παγκόσμιας Ημέρας Αγγελοκαρχαριών συνοδεύεται από έναν νέο, πιο φιλόδοξο στόχο. Αν ο περσινός στόχος ήταν η κατανόηση της οικολογίας τους σε τοπικό επίπεδο, ο φετινός πήχης μπαίνει ακόμη ψηλότερα. Παράλληλα με τις ερευνητικές δράσεις στο πεδίο, η iSea στρέφει πλέον όλες τις δυνάμεις της προς τη θεσμοθέτηση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την προστασία των αγγελοκαρχαριών στις ελληνικές θάλασσες. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που θα αποτελέσει το πρώτο ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, καθιστώντας την Ελλάδα πρωτοπόρο στην προστασία αυτών των μοναδικών θαλάσσιων πλασμάτων.
