Δεν ήταν απλώς καπνός. Το μαύρο νέφος που σηκώθηκε από τη μεγάλη φωτιά στο εργοστάσιο ανακύκλωσης στο Ωραιόκαστρο και σκέπασε μεγάλο μέρος της Θεσσαλονίκης ήταν ένα επικίνδυνο μείγμα αιθάλης, λεπτών σωματιδίων και τοξικών χημικών ουσιών.
Η έντονη μυρωδιά καμένου πλαστικού, που έφτασε μέχρι τα σπίτια των κατοίκων, ήταν το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι. Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι από την καύση τέτοιων υλικών μπορεί να παραχθούν ουσίες ιδιαίτερα τοξικές, ακόμη και καρκινογόνες.
Τι περιέχει το νέφος
Ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Θωμαΐδης, μιλώντας στην ΕΡΤ, εξήγησε ότι η καύση πλαστικών και άλλων οργανικών υλικών απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα χιλιάδες χημικές ουσίες.
«Η καύση τέτοιων υλικών παρέχει χιλιάδες ουσίες. Υπάρχουν κατηγορίες που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα τοξικές και κάποιες καρκινογόνες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στο νέφος μπορεί να περιλαμβάνονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, διοξίνες, πτητικές οργανικές ενώσεις, μέταλλα και άλλα επικίνδυνα προϊόντα καύσης. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5, τα οποία είναι εισπνεόμενα και αποτελούν την πρώτη μεγάλη επιβάρυνση για την υγεία.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο καθηγητής Περιβαλλοντικής και Υγειονομικής Μηχανικής, Δημοσθένης Σαρηγιάννης. Μιλώντας στον ΣΚΑΪ σημείωσε ότι το νέφος περιείχε αιθάλη σε συνδυασμό με τοξικές και καρκινογόνες ουσίες, όπως διοξίνες, φουράνια και πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, που προκύπτουν από την καύση τεχνητών υλικών, πλαστικών και μετάλλων.
Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες
Οι ουσίες αυτές δεν είναι αθώες. Ο κ. Σαρηγιάννης επισήμανε ότι ορισμένες είναι βιοσυσσωρεύσιμες, δηλαδή μπορούν να παραμείνουν στον ανθρώπινο οργανισμό για πολλά χρόνια.
Ο μεγαλύτερος άμεσος κίνδυνος, πάντως, αφορά την εισπνοή των πολύ μικρών σωματιδίων, τα οποία μπορούν να φτάσουν βαθιά στους πνεύμονες. Η έκθεση μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια, στη μύτη και στον λαιμό, βήχα, δύσπνοια, πονοκέφαλο και αίσθημα δυσφορίας.
Όπως τόνισε ο κ. Θωμαΐδης, η έντονη οσμή λειτουργεί ως προειδοποίηση. «Το πρώτο σύμπτωμα είναι ο ερεθισμός. Η οσμή μάς ειδοποιεί ότι πρέπει να προστατευτούμε. Όταν αρχίζει ο ερεθισμός, σημαίνει ότι έχουμε περάσει σε επίπεδο σοβαρής έκθεσης», ανέφερε.
Ποιοι πρέπει να προσέξουν περισσότερο
Οι ειδικοί συστήνουν ιδιαίτερη προσοχή στις ευπαθείς ομάδες: άτομα με άσθμα ή χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, καρδιοπαθείς, ηλικιωμένους, μικρά παιδιά και εγκύους.
Ο κ. Θωμαΐδης ήταν σαφής: όσοι έχουν σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα δεν πρέπει να έρχονται καθόλου σε επαφή με τέτοιου είδους νέφη.
Οι βασικές οδηγίες είναι παραμονή σε κλειστούς χώρους, κλειστά παράθυρα και πόρτες, αποφυγή άσκοπων μετακινήσεων και περιορισμός της σωματικής δραστηριότητας σε εξωτερικούς χώρους. Σε περιοχές όπου οι συγκεντρώσεις παραμένουν αυξημένες, οι ειδικοί συνιστούν χρήση μάσκας υψηλής προστασίας, ιδίως για τις ευπαθείς ομάδες.
Προσοχή στα κλιματιστικά
Ξεχωριστή προειδοποίηση αφορά τη χρήση των κλιματιστικών. Ο κ. Θωμαΐδης διευκρίνισε ότι πρέπει να λειτουργούν αποκλειστικά με ανακύκλωση του εσωτερικού αέρα και όχι με εισαγωγή αέρα από το εξωτερικό περιβάλλον.
Σε διαφορετική περίπτωση, ο μολυσμένος αέρας μπορεί να περάσει μέσα στα σπίτια και να αυξήσει την έκθεση των πολιτών στους ρύπους.
Το νέφος ταξίδεψε νότια
Το νέφος δεν περιορίστηκε στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι άνεμοι το μετέφεραν σε μεγάλες αποστάσεις, με ανίχνευση σωματιδίων ακόμη και σε Αττική και Πελοπόννησο.
Ο κ. Θωμαΐδης ανέφερε ότι οι ρύποι αναμένεται να διασπαρούν σε μεγάλο μέρος του Αιγαίου, της Κεντρικής και της Νότιας Ελλάδας, με τις συγκεντρώσεις να μειώνονται όσο απομακρύνονται από την εστία της πυρκαγιάς.
Αντίστοιχα, επισημάνθηκε ότι οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν στη Θεσσαλονίκη και στον Θερμαϊκό, ενώ νοτιότερα το νέφος ήταν σαφώς πιο αραιό, προκαλώντας κυρίως θόλωση της ατμόσφαιρας.
Συνεχίζεται η επιχείρηση κατάσβεσης
Την ίδια ώρα, η επιχείρηση της Πυροσβεστικής συνεχίζεται, με το μεγαλύτερο πρόβλημα να εντοπίζεται στο εργοστάσιο ανακύκλωσης, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν υψηλά θερμικά φορτία και αναζωπυρώσεις.
Στο έργο της κατάσβεσης συνδράμουν εναέρια μέσα και σκαπτικά μηχανήματα, με στόχο να περιοριστούν οι ενεργές εστίες και να γίνει επιχωμάτωση στα σημεία όπου η φωτιά εξακολουθεί να βρίσκει καύσιμη ύλη.
Οι φλόγες έφτασαν κοντά σε κατοικημένες περιοχές, ιδιαίτερα στη Φιλοθέη, όπου οι κάτοικοι κλήθηκαν μέσω του 112 να απομακρυνθούν. Παρά τη δραματική εξέλιξη, οι πυροσβέστες κατάφεραν να ανακόψουν την πορεία της φωτιάς προς τον πυρήνα του οικισμού, αποτρέποντας την καταστροφή κατοικιών.
Η εικόνα είναι πλέον καλύτερη, όμως οι ειδικοί επιμένουν: όσο υπάρχει καπνός, ο κίνδυνος δεν έχει μηδενιστεί. Οι πολίτες καλούνται να παρακολουθούν τις οδηγίες των αρχών και να περιορίζουν την έκθεσή τους, ιδίως στις περιοχές όπου η οσμή και τα αιωρούμενα σωματίδια παραμένουν αισθητά.
