Μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία συμμετοχικού σχεδιασμού θέτει τους πολίτες και τους τοπικούς φορείς στο επίκεντρο της λήψης αποφάσεων για το μέλλον του περιαστικού δάσους των Πεύκων. Ο δήμος Νεάπολης-Συκεών, αναγνωρίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της τοπικής κοινωνίας, διοργάνωσε ανοιχτές διαβουλεύσεις με σκοπό τη συνδιαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (MasterPlan) για την προστασία, την ανάδειξη και τη βιώσιμη χρήση της συγκεκριμένης αναδασωτέας έκτασης, η οποία αγγίζει τα 1.344 στρέμματα.
Από τη θεωρία στην πράξη για τη θωράκιση του δάσους
Η προσπάθεια αυτή δεν ξεκινά από το μηδέν. Ήδη έχει ολοκληρωθεί η μελέτη αναδάσωσης για 234 στρέμματα, καθώς και τα κρίσιμα έργα πυροπροστασίας στις κατοικημένες ζώνες βόρεια του οικισμού των Πεύκων, κοντά στην περιοχή των Κοιμητηρίων. Μετά την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του οικοσυστήματος, το επόμενο καθοριστικό βήμα ήταν η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας.
Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Αστικά Πάρκα Βιοποικιλότητας», πραγματοποιήθηκαν δύο διαδοχικά εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού στο δημοτικό κατάστημα Πεύκων. Στις συναντήσεις αυτές συμμετείχαν ενεργά κάτοικοι, εκπρόσωποι επιστημονικών ιδρυμάτων όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ο ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, στελέχη της Διεύθυνσης Αναδασώσεων, καθώς και εκπρόσωποι κοινωνικών φορέων όπως η ΠΟΜΑΜΕΑ Κεντρικής Μακεδονίας.
Ένας πολύτιμος πνεύμονας πρασίνου για τη Θεσσαλονίκη
Η ανάγκη για τη θωράκιση και την ανάδειξη των αστικών και περιαστικών δασών είναι πιο επιτακτική από ποτέ, όπως υπογράμμισε ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών, Σίμος Δανιηλίδης. Ο ίδιος επεσήμανε τα ανησυχητικά στοιχεία για την ατμοσφαιρική ρύπανση και το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας στη Θεσσαλονίκη, όπου η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο περιορίζεται μόλις στο 1,8 τετραγωνικό μέτρο, τη στιγμή που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θέτει ως ελάχιστο όριο τα 9 τετραγωνικά μέτρα.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο, στόχος της δημοτικής αρχής είναι η μετατροπή του δάσους των Πεύκων σε έναν ζωντανό, ασφαλή και πλήρως προσβάσιμο χώρο αναψυχής, ο οποίος θα λειτουργεί ως καταφύγιο δροσιάς για όλους τους πολίτες, χωρίς αποκλεισμούς.
Οι άξονες του οράματος των πολιτών
Κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε θεματικά τραπέζια και κατέθεσαν συγκεκριμένες προτάσεις γύρω από πέντε βασικούς άξονες: την οικολογική αποκατάσταση, τις καθημερινές δραστηριότητες των πολιτών, την προσβασιμότητα, την πολιτική προστασία και τη διακυβέρνηση του δάσους.
Οι προτάσεις που συγκεντρώθηκαν συνθέτουν την εικόνα ενός υγιούς και λειτουργικού οικοσυστήματος. Οι πολίτες ζήτησαν τη δημιουργία οργανωμένων και ψηφιακά χαρτογραφημένων μονοπατιών για πεζοπορία, τρέξιμο και ποδηλασία με διαβαθμισμένη δυσκολία, καθώς και ειδικές διαδρομές για άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, προτάθηκε η βελτίωση της πρόσβασης με μέσα μαζικής μεταφοράς, η δημιουργία υποδομών ανάπαυσης, η ανάπτυξη περιβαλλοντικών εκπαιδευτικών δράσεων με τη χρήση τεχνολογίας, καθώς και η αξιοποίηση των παλιών λατομείων της περιοχής για ήπιες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη υιοθέτησης ενός μόνιμου μοντέλου συνδιαχείρισης του δάσους από τον δήμο, τα σχολεία και τους τοπικούς συλλόγους.
Χρηματοδοτικά εργαλεία και επόμενα βήματα
Το όραμα για την αναγέννηση του δάσους συνοδεύεται από ένα ρεαλιστικό σχέδιο χρηματοδότησης. Όπως εξήγησε η αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου, Παρή Γενίτσαρη, οι προτάσεις των πολιτών θα ενσωματωθούν στα επόμενα στάδια του MasterPlan.
Το ολοκληρωμένο σχέδιο, με προϋπολογισμό ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, έχει ήδη παρουσιαστεί στη διοίκηση του Πράσινου Ταμείου, αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη χρηματοδότηση του έργου, ακολουθώντας την επιτυχημένη πορεία του προγράμματος πυροπροστασίας που είχε ήδη χρηματοδοτηθεί με 287.591 ευρώ. Η οικολογική αναβάθμιση και η ασφάλεια της περιοχής αντιμετωπίζονται ως μια ενιαία πρόκληση, με στόχο ένα δάσος ανθεκτικό που θα προσφέρει μακροχρόνια οφέλη σε ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη.
