8.1 C
Thessaloniki
Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου, 2021
Αρχική ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Κλεοπάτρα Θεολογίδου: Τι εγγυήσεις έχουμε για την επανατοποθέτηση των αρχαίων της Βενιζέλου;

Κλεοπάτρα Θεολογίδου: Τι εγγυήσεις έχουμε για την επανατοποθέτηση των αρχαίων της Βενιζέλου;

Εισερχόμενοι στο 2021 με την αντιμετώπιση της πανδημίας στο προσκήνιο, δε σημαίνει ότι τα υπόλοιπα ανοιχτά ζητήματα που υπάρχουν στη Θεσσαλονίκη μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα.

Στην αυγή του νέου έτους αναμένεται και η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την τύχη των αρχαιοτήτων του υπό κατασκευή Σταθμού Βενιζέλου, του Μετρό της Θεσσαλονίκης.

Η κατασκευή του μετρό στην πόλη μας ξεκίνησε με φιλοδοξίες, καθυστερεί επικίνδυνα και αναμένεται να δώσει λύση στο πρόβλημα της μετακίνησης των πολιτών, αλλά και στη μείωση των αερίων θερμοκηπίου.

Στο επίκεντρο τα τελευταία χρόνια βρίσκονται τα αρχαιολογικά ευρήματα στον Σταθμό Βενιζέλου, του οποίου η ολοκλήρωση αποτελεί δυσεπίλυτο γρίφο.

Για την κυβέρνηση και την Αττικό Μετρό αποτελεί προτεραιότητα η ολοκλήρωση του έργου με απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων, ώστε το έργο να είναι έτοιμο εντός χρονικών πλαισίων τέτοιων, που θα αποφευχθεί η απώλεια σημαντικών ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Για τους αρχαιολόγους και τους ειδικούς από την άλλη, η κατασκευή του εν λόγω σταθμού με ταυτόχρονη διατήρηση των μνημείων είναι αδιαπραγμάτευτη, μιας και πιθανή απόσπαση τους θα αλλοιώσει τη σημαντικότητα τους ως ευρήματα και ως μνημειακό σύνολο χωρίς επιστροφή. Μάλιστα, οι αντιδράσεις για την πιθανότητα απόσπασης και επανατοποθέτησης είναι πολλές και από ειδικούς εκτός Ελλάδας, με πιο πρόσφατο το ψήφισμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS).

Ενάντια στην κρατική απόφαση για απόσπαση και επανατοποθέτηση των ευρημάτων έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας επτά φορείς και πιο συγκεκριμένα η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, ο Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Αττικής Στερεάς και Νήσων, η Κίνηση Πολιτών Θεσσαλονίκης για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η Πανελλήνια Ένωση Συντηρητών Αρχαιοτήτων, ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων και η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία.

Λίγο χρονικό διάστημα πριν την  απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που αναμένεται με εξαιρετικό ενδιαφέρον από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, επικοινωνήσαμε με την αρχιτέκτονα και Πρόεδρο του Παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, κ. Κλεοπάτρα Θεολογίδου.

Η κ. Θεολογίδου μας μίλησε μεταξύ άλλων για το διακύβευμα της απόφασης του ΣτΕ, τη σημαντικότητα των ευρημάτων αναφορικά με την διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης των επόμενων γενεών, αλλά και τα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση που το ΣτΕ κάνει δεκτή την απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού.   

Πότε αναμένεται η απόφαση του ΣτΕ, αναφορικά με την προσφυγή κατά της απόσπασης των αρχαιοτήτων στον υπό κατασκευή σταθμό «Βενιζέλου» του Μετρό της Θεσσαλονίκης;

«Δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά. Γενικά, οι αποφάσεις του ΣτΕ καθυστερούν. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση, δεδομένου ότι η απόφαση συνδέεται με την παράδοση σε λειτουργία του μετρό, σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια, εκτιμούμε ότι η απόφαση θα βγει στις αρχές του 2021. Δεν είναι τυχαίο ότι, ενώ η ακροαματική διαδικασία είχε οριστεί για τις 4 Δεκεμβρίου του 2020, ύστερα από αίτημα του Υπουργείου Πολιτισμού, μετατέθηκε κατά ένα μήνα νωρίτερα, στις 6 Νοεμβρίου του 2020.

Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι η σύνδεση της ολοκλήρωσης του σταθμού Βενιζέλου με τη λειτουργία της βασικής γραμμής του μετρό είναι απόφαση της Αττικό Μετρό. Το μετρό μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τον σταθμό Βενιζέλου, ο οποίος να μπει σε λειτουργία αργότερα, όπως έγινε με τον σταθμό Μοναστηράκι στην Αθήνα».

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΥΠΠΟΑ/STR

Ποιο είναι το διακύβευμα της απόφασης του ΣτΕ για την πορεία ολοκλήρωσης του μετρό Θεσσαλονίκης και την τύχη των αρχαιοτήτων που βρέθηκαν στο συγκεκριμένο σημείο;

«Ως γνωστόν, επτά φορείς έχουν καταθέσει τρεις αιτήσεις ακύρωσης της Απόφασης της Υπουργού Πολιτισμού για την κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου με την απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων. Σε περίπτωση που απορριφθούν οι αιτήσεις, οι αρχαιότητες θα αποσπαστούν, θα αμπαλαριστούν και με φορτηγά θα μεταφερθούν σε χώρο αποθήκευσης. Θα ακολουθήσουν ανασκαφικές εργασίες στα υποκείμενα αρχαιολογικά στρώματα και στη συνέχεια θα πρέπει να ληφθούν αντίστοιχες υπουργικές αποφάσεις, ύστερα από γνωμοδότηση του ΚΑΣ, για την απόσπαση ή καταστροφή κάθε νέου αρχαιολογικού στρώματος που θα αποκαλυφθεί. Αφού ολοκληρωθεί όλη αυτή η διαδικασία, θα ξεκινήσουν οι εργασίες για την κατασκευή του σταθμού.

Η προτεινόμενη μέθοδος από την Αττικό μετρό είναι της «ανοιχτής εκσκαφής», δηλαδή προϋποθέτει την πλήρη εκσκαφή σε όλη την έκταση και σε όλο το βάθος που θα κατασκευαστεί ο σταθμός, μέχρι εκεί δηλαδή που βρίσκονται σήμερα έτοιμες οι σήραγγες. Επομένως, για να λειτουργήσει η κύρια γραμμή του μετρό σε όλο το μήκος της θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου.

Κι εδώ είναι το διακύβευμα. Σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα που κατά καιρούς έχουν ανακοινωθεί από την Αττικό Μετρό και με το δεδομένο ότι η κύρια γραμμή του μετρό προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί τον Απρίλιο του 2023, οι χρόνοι δεν επαρκούν. Αρκεί να σκεφθείτε ότι, σύμφωνα με τη μελέτη για την απόσπαση των αρχαιοτήτων που έχει κατατεθεί για έγκριση στο ΥΠΠΟΑ, έλαβε θετική γνωμοδότηση από το ΚΑΣ αλλά δεν βγήκε ακόμα η εγκριτική απόφαση, ο προβλεπόμενος χρόνος μόνο για την απόσπαση των αρχαιοτήτων είναι 5 μήνες. Στους μήνες αυτούς θα πρέπει να προστεθούν ο χρόνος που απαιτείται για την ανασκαφή και απόσπαση των υποκείμενων στρωμάτων, ώστε να ξεκινήσει η κατασκευή του σταθμού. Επομένως, η πλήρης λειτουργία της βασικής γραμμής, με τον σταθμό Βενιζέλου, από τη Νέα Ελβετία μέχρι τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό, όπως έχει διαγγελθεί, δεν αποδεικνύεται εφικτή και άρα μέχρι τον Απρίλιο του 2023 το μόνο ρεαλιστικό είναι η λειτουργία της γραμμής  από τη Νέα Ελβετία μέχρι το Σιντριβάνι. 

Ένα άλλο σοβαρό διακύβευμα συνδέεται με την επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων. Παρόλο που στην Υπουργική Απόφαση τίθεται ως όρος να κατατεθεί προς έγκριση μαζί με τη μελέτη απόσπασης και η οριστική μελέτη και μελέτη εφαρμογής για την επανατοποθέτηση και να έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες πριν από τη λειτουργία του σταθμού, η μελέτη που κατατέθηκε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως προκαταρκτική μελέτη, χωρίς χρονοδιάγραμμα και προϋπολογισμό. Τι εγγυήσεις λοιπόν έχουμε για την επανατοποθέτησή τους; Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι στον σταθμό Αγ. Σοφίας αποσπάστηκε το αντίστοιχο τμήμα του δρόμου, μήκους 73μ. με την υποχρέωση να επανατοποθετηθούν τα 45μ. Στη συνέχεια όμως και αφού αποσπάστηκε ο δρόμος διαπιστώθηκε ότι δεν χωρούσαν ούτε τα 45μ.

Ως προς τις αρχαιότητες, η απόσπαση και επανατοποθέτησή τους θα είναι σε βάρος της αυθεντικότητας και της ακεραιότητάς τους. Από εκεί που σήμερα έχουμε έναν χώρο με τις υλικές και άυλες αξίες του θα καταλήξουμε να έχουμε ένα σκηνικό. Τον κίνδυνο αυτό για τις αρχαιότητες τον έχει εκφράσει με ποικίλους τρόπους ένα συντριπτικά μεγάλο ποσοστό της επιστημονικής κοινότητας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Αντίθετα, η κατασκευή του σταθμού χωρίς τη μετακίνηση των αρχαιοτήτων, όπως είχε σχεδιαστεί και δρομολογηθεί, διατηρεί ακέραιες τις αρχαιότητες στη θέση τους, καθώς ακολουθείται άλλη τεχνική στην κατασκευή και παράλληλα δίνει τη δυνατότητα λειτουργίας της κεντρικής γραμμής του μετρό σε όλο το μήκος της, χωρίς τον σταθμό Βενιζέλου, ο οποίος προβλέπεται να ενταχθεί στην γραμμή αργότερα».

Η λύση της κατασκευής του σταθμού χωρίς μετακίνηση των αρχαιοτήτων είναι εφικτή και τι χρονικό ορίζοντα υλοποίησης έχει;

«Με απόφαση του ΥΠΠΟΑ, το 2017 εγκρίθηκε η προμελέτη για την κατασκευή του σταθμού χωρίς τη μετακίνηση των αρχαιοτήτων. Με βάση τη μελέτη αυτή, η Αττικό Μετρό στη συνέχεια ξεκίνησε την ανάθεση των οριστικών στατικών μελετών και μελετών εφαρμογής, όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία των τεχνικών έργων, οι οποίες χωρίστηκαν σε στάθμες. Την εκπόνηση των στατικών μελετών ανέλαβε ο διεθνούς κύρους Όμιλος Τεχνικών Μελετών Α.Ε., με διευθύνοντα σύμβουλο τον κ. Παναγιώτη Βέττα (στο εξής μελέτη Βέττα).

Η μελέτη για την στάθμη 1 (ΟΜ1), στην στάθμη των αρχαιοτήτων, η οποία περιλάμβανε μεταξύ άλλων, την κατασκευή της πλάκας οροφής στο ύψος της Εγνατίας οδού, εγκρίθηκε και υλοποιήθηκε. Ακολούθησε η Οριστική Μελέτη στην στάθμη 2 (ΟΜ2) που αφορά στις εργασίες εκσκαφής κάτω από τις αρχαιότητες χωρίς την απόσπασή τους, με τίτλο «Εκσκαφή και προσωρινή υποστύλωση Κεντρικού Υπογείου Τμήματος του Σταθμού», το δύσκολο δηλαδή και κρίσιμο έργο. Η μελέτη κατατέθηκε για έγκριση στην Αττικό Μετρό, τον Ιούλιο 2019, η οποία έκανε σχετικές παρατηρήσεις, ζητώντας την «Αναθεώρηση και Επανυποβολή» της, διαδικασία συνήθης και τυπική για δημόσια έργα.

Παρόλο που οι παρατηρήσεις απαντήθηκαν, η Αττικό Μετρό ενδιαμέσως αποφάσισε να αλλάξει τη μεθοδολογία κατασκευής, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι εφικτή η εφαρμογή της, χωρίς όμως πειστικά τεχνικά και επιστημονικά επιχειρήματα. Οι φορείς που προσφύγαμε στο ΣτΕ, για να τεκμηριώσουμε παραπέρα τη θέση μας, αναθέσαμε στον καθηγητή του Ε.Μ. Πολυτεχνείου κ. Μιχαήλ Καββαδά, πολιτικό μηχανικό, την εκπόνηση τεχνικής γνωμάτευσης ως προς το εφικτόν της υλοποίησης της μελέτης Βέττα. 

thesspress.gr

Ο κ. Καββαδάς με ειδικότητα στην Εδαφομηχανική, Βραχομηχανική και τα Υπόγεια Έργα (Διδάκτορας στη Γεωτεχνική MIT, USA), πέρα από τη διδακτική του δραστηριότητα, συνεργάζεται με Φορείς και Εταιρείες, ως σύμβουλος, για μεγάλα υπόγεια έργα, εντός και εκτός Ελλάδος. Στην τεχνική γνωμάτευση που παρέδωσε, η οποία κατατέθηκε στο ΣτΕ, υποστηρίζει ανεπιφύλακτα ότι η κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου με την κατά χώρα διατήρηση των αρχαιοτήτων, όπως προτείνεται στη μελέτη Βέττα, είναι τεχνικά εφικτή και ασφαλής λύση τόσο για το ίδιο το έργο, τις υφιστάμενες σήραγγες και τους εργαζόμενους, όσο και για τα αρχαιολογικά κατάλοιπα που διατηρούνται κατά χώραν. Επιπλέον, αναφέρει ότι η προτεινόμενη τεχνική στη μελέτη εφαρμόζεται ευρέως εντός και εκτός Ελλάδος σε υπόγεια έργα για την υποστύλωση υπερκείμενων ευαίσθητων κατασκευών. Είναι επομένως, πέραν πάσης αμφιβολίας σαφές το εφικτόν της κατασκευής χωρίς τη μετακίνηση των αρχαιοτήτων.

Ως προς τον χρονικό ορίζοντα της υλοποίησης, τα χρονοδιαγράμματα που έχουν ανακοινωθεί κατά καιρούς δεν είναι αναλυτικά και επαρκώς τεκμηριωμένα. Επομένως, μόνο συγκριτικά μπορούμε να έχουμε μια πιο αξιόπιστη εικόνα. Στην περίπτωση της κατασκευής του σταθμού χωρίς τη μετακίνηση των αρχαιοτήτων, η μελέτη για τις εργασίες εκσκαφής είναι έτοιμη και οι εργασίες για την κατασκευή του σταθμού μπορούν να ξεκινήσουν πολύ γρήγορα.

Στην περίπτωση της απόσπασης, οι αβεβαιότητες είναι πολλές, καθώς για την έναρξη των εργασιών κατασκευής του σταθμού θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι αρχαιολογικές εργασίες, δηλαδή η απόσπαση και μεταφορά των αρχαιοτήτων, οι ανασκαφικές εργασίες στα υποκείμενα στρώματα με τις αντίστοιχες μελέτες, εγκρίσεις και εργασίες για την απόσπαση ή καταστροφή. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι οι σήραγγες κάτω από τον σταθμό Βενιζέλου είναι έτοιμες και επομένως με τη μέθοδο αυτή κατά την οποία οι εργασίες εκσκαφής και κατασκευής του σταθμού γίνονται σταδιακά από πάνω προς τα κάτω, δίνεται η δυνατότητα να λειτουργήσει η κεντρική γραμμή του μετρό πολύ γρηγορότερα σε όλο το μήκος της και ο σταθμός Βενιζέλου να τεθεί σε λειτουργία αργότερα». 

Πόση βαρύτητα έχει το πρόσφατο ψήφισμα του ICOMOS αλλά και οι λοιπές αντιδράσεις από το εξωτερικό για την απόφαση της απόσπασης των αρχαιοτήτων; Μπορεί να παίξει ρόλο στην απόφαση που αναμένεται από το ΣτΕ;

«Με το ψήφισμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών, το γνωστό μας ICOMOS, στις 22 Δεκεμβρίου 2020, κλείνει ο πρώτος κύκλος ψηφισμάτων και εκκλήσεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο προς την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό, την Υπουργό Πολιτισμού και το ΣτΕ, με τα οποία ζητούν να μην επιτρέψουν την κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου με την απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων.

Το θέμα έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις, εκτός από την Ελλάδα και στο εξωτερικό, καθώς έχουν τοποθετηθεί επ’ αυτού το ICOMOS, η Europa Nostra, η Διεθνής Ένωση Βυζαντινών Σπουδών (International Association of Byzantine Studies) και επιπλέον πολλές επιστημονικές οργανώσεις και φυσικά πρόσωπα διεθνούς κύρους. Σημειώνουμε ότι το ICOMOS αποτελεί τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Προστασία της Αρχιτεκτονικής και Αρχαιολογικής Κληρονομιάς και επιπλέον τον Συμβουλευτικό Οργανισμό της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO που αποφασίζει για τις περιοχές που θα ενταχθούν στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.  Η Europa Nostra είναι ο Πανευρωπαϊκός Οργανισμός για την Πολιτιστική και Φυσική Κληρονομιά και είναι σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ενώ η Διεθνής Ένωση Βυζαντινών Σπουδών εκπροσωπεί παγκοσμίως όλους τους Βυζαντινολόγους. Τα ψηφίσματα και οι εκκλήσεις τους έχουν κατατεθεί στο ΣτΕ, δεν μπορούμε όμως να γνωρίζουμε και να προδιαγράψουμε εάν και σε ποιο βαθμό θα επηρεάσουν την απόφασή του».

Γιατί κατά τη γνώμη σας η κατά χώραν παραμονή των αρχαιοτήτων είναι τόσο σημαντική στη διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης των μελλοντικών γενεών;

«Η κατά χώραν παραμονή των αρχαιοτήτων αποτελεί μοναδικό τεκμήριο για την πολεοδομική οργάνωση της Θεσσαλονίκης από τον 4ο έως τον 9ο μ.Χ αιώνα, ένα εύρημα αντίστοιχο του οποίου δεν έχει αποκαλυφθεί σε άλλη πόλη με βυζαντινό παρελθόν, ούτε στην ίδια την Κωνσταντινούπολη. Πέρα από τους δρόμους, την πλατεία και τα κτίσματα που βλέπουμε, υπάρχουν και όλες οι υποδομές, αλλά και άυλες αξίες, όπως η ατμόσφαιρα του χώρου, καθοριστικές για την γνώση της εποχής.

Θα πρέπει επίσης να υπενθυμίσουμε ότι κάτω από το αποκαλυφθέν αρχαιολογικό στρώμα αναμένεται να αποκαλυφθούν δύο ακόμα στρώματα, της ρωμαϊκής και ελληνιστικής Θεσσαλονίκης, με διάσπαρτες και ενδιάμεσες οικοδομικές φάσεις. Παρότι μη ορατά, οι δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίες και η ραγδαία εξέλιξή της δίνουν και θα δώσουν ακόμα καλύτερες δυνατότητες στο μέλλον να δει κανείς και να μελετήσει, με μη καταστρεπτικές μεθόδους, τα κρυμμένα στρώματα. Με την απόσπαση και επανατοποθέτηση, όλη αυτή η πληροφορία θα χαθεί και αυτό που θα κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενεές θα είναι μια επιδερμίδα, μία ανακατασκευασμένη και σε μεγάλο ποσοστό παραμορφωμένη εικόνα αυτού που έχει αποκαλυφθεί». 

Σε περίπτωση που το ΣτΕ δεν αποφασίσει την ακύρωση της απόφασης για απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιολογικών ευρημάτων του σταθμού Βενιζέλου, υπάρχουν περαιτέρω περιθώρια αντίδρασης;

«Υπάρχουν περιθώρια να προχωρήσει κανείς παραπέρα, εξαρτάται πάντα από την όλη διατύπωση και τεκμηρίωση της απόφασης και αποτελεί αντικείμενο που θα απασχολήσει τα επίσημα όργανα του κάθε φορέα. Έχοντας όμως ασχοληθεί σε βάθος με το θέμα και τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς, πιστεύω ότι το ΣτΕ θα δικαιώσει τις προσπάθειές μας».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

- Advertisment -
- Advertisment -

Most Popular

Αμπέρ, ένας από τους μεγαλύτερους επιστήμονες όλων των εποχών

Σαν σήμερα, στις 20 Ιανουαρίου του 1775 γεννήθηκε στη Γαλλία μια ιδιοφυία, η οποία σηματοδότησε την επιστημονική άνθηση σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Με απώλειες της τάξης των 3,2 δισ. ευρώ έκλεισε το γ’ τρίμηνο πέρυσι για τους κλάδους καταλυμάτων – εστίασης

Με απώλειες της τάξης των 3,2 δισ. ευρώ έκλεισε το γ' τρίμηνο πέρυσι για τις επιχειρήσεις της χώρας που δραστηριοποιούνται στην...

Ευρωπαϊκή πιστοποίηση αριστείας έλαβε το Εργαστήριο Υπερήχων Καρδιάς του Ιατρικού Διαβαλκανικού

Ευρωπαϊκή πιστοποίηση αριστείας (European accreditation- Center of Excellence) έλαβε το Εργαστήριο Υπερήχων Καρδιάς του Ιατρικού Διαβαλκανικού, από την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρία...

Demo των Radiohead από τα χρόνια που τα μέλη του γκρουπ πήγαιναν σχολείο πωλείται σε on line δημοπρασία

Ένα demo των πρώτων χρόνων των Radiohead, με τίτλο Gripe, το οποίο ηχογραφήθηκε όταν το συγκρότημα ήταν ακόμα στο σχολείο θα...