Οι πρόσφατες εμφανίσεις καρχαριών στις ελληνικές ακτές ενδέχεται να προκάλεσαν αίσθηση στην κοινή γνώμη, ωστόσο η παρουσία τους κάθε άλλο παρά πρωτοφανής είναι. Νέα επιστημονική δημοσίευση της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης iSea καταρρίπτει τους μύθους και την παραπληροφόρηση, επιβεβαιώνοντας πως οι καρχαρίες αποτελούν αναπόσπαστο και φυσικό κομμάτι των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της χώρας μας εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
Η παρουσία αυτών των θαλάσσιων ειδών στις ελληνικές θάλασσες τεκμηριώνεται ήδη από την αρχαιότητα, με εκτενείς αναφορές στο έργο του Αριστοτέλη «Περί τα ζώα ιστορίαι», ενώ η πρώτη σύγχρονη επιστημονική καταγραφή πραγματοποιήθηκε το 1858.
Η χαρτογράφηση των ελληνικών θαλασσών
Παρά τη σημαντική πρόοδο της επιστημονικής γνώσης τις τελευταίες δεκαετίες, οι περισσότερες μελέτες εστίαζαν κυρίως στη βιολογία και την αλιεία των ειδών, αφήνοντας κενά όσον αφορά τη γεωγραφική τους κατανομή. Η νέα μελέτη της iSea έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για την παρουσία των χονδριχθύων —καρχαριών, σαλαχιών και χιμαιρών— στην Ελλάδα.
Για την ολοκλήρωση της έρευνας συνδυάστηκε η ιστορική βιβλιογραφία με σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα της οργάνωσης από το 2018, τοπικές οικολογικές γνώσεις, καθώς και παρατηρήσεις από την Επιστήμη των Πολιτών.
Πάνω από 60 είδη καταγεγραμμένα στις ελληνικές θάλασσες
Από την ανάλυση συνολικά 5.596 καταγραφών, επιβεβαιώνεται η ιστορική παρουσία 62 διαφορετικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες, τα οποία κατανέμονται σε 33 είδη καρχαριών, 28 είδη σαλαχιών και 1 είδος χίμαιρας.
Ανάμεσα στους πιο συχνούς καρχαρίες που συναντώνται στα ελληνικά νερά είναι το Σκυλάκι (Scyliorhinus canicula), ο Γκριζογαλέος (Mustelus mustelus) και ο Γλαύκος (Prionace glauca). Όσον αφορά τα σαλάχια, συχνότερη παρουσία καταγράφουν ο Τραχύβατος (Raja radula), η Νόνα (Dipturus oxyrinchus) και η Μαρμαρομουδιάστρα (Torpedo marmorata).
Παράλληλα, η έρευνα ανέδειξε καταγραφές σπάνιων ή απειλούμενων ειδών, όπως ο Λευκός καρχαρίας (Carcharodon carcharias), αλλά και ειδών με ιδιαίτερα περιορισμένη εξάπλωση στη Μεσόγειο, όπως ο Λευκόβατος (Rostroraja alba).
Από τη θεωρία στην πράξη για τη διατήρηση των ειδών
Η iSea υπογραμμίζει ότι η προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας απαιτεί τεκμηριωμένες πολιτικές. Τα επιστημονικά ευρήματα της οργάνωσης αξιοποιούνται ήδη ουσιαστικά σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Συγκεκριμένα, τα δεδομένα συμβάλλουν στην αξιολόγηση των ειδών για τον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. / IUCN), στον καθορισμό Σημαντικών Περιοχών για Καρχαρίες και Σαλάχια στη Μεσόγειο, στη διαμόρφωση των σχεδίων δράσης για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα, καθώς και στο αναμενόμενο Εθνικό Σχέδιο Αποκατάστασης της Φύσης.
