Ο κύριος Λιν κρατώντας στην αγκαλιά του τη Σανγκ ντιού, τη μικρή εγγονή του και τη μόνη επιζήσασα της οικογένειάς του, εγκαταλείπει το κατεστραμμένο από τον πόλεμο χωριό του και φτάνει στην Ευρώπη πρόσφυγας.
Εκεί, χωρίς να γνωρίζει τίποτα για τη νέα χώρα και χωρίς να αντιλαμβάνεται τη γλώσσα των ξένων, αφήνει τη μοίρα του στα χέρια των αρμόδιων αρχών που τον περιθάλπουν. Μέχρι που γνωρίζει τον κ. Μπαρκ. Ο κ. Μπαρκ μιλάει συνέχεια στη γλώσσα του και ο κ. Λιν σιωπηλός απολαμβάνει την παρέα του. Μια δυνατή φιλία καλλιεργείται ανάμεσα στους δύο άντρες, με εξομολογήσεις, με σεβασμό απέναντι στον εκφρασμένο ή στον σιωπηλό πόνο, με συμπόνοια και φροντίδα.
Αυτό το μυθιστόρημα ( σε μετάφραση Ασπασίας Σιγάλα και απόδοση Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη) θα ήταν εντελώς σκοτεινό και απελπισμένο, αν ο Claudel δεν πρόσφερε στον χαρακτήρα του δύο βασικούς λόγους για να ζήσει ακόμα: την εγγονή του και τον κύριο Μπαρκ, τον φίλο του. Η μεν εγγονή Σανγκ ντιού είναι πάντα ωσεί παρούσα, αλλά αποτελεί το κίνητρο για να είναι ο Λιν όρθιος, ζωντανός αγωνιστής, ο δε Μπαρκ έχει ένα κοινό σημείο που τον ενώνει μαζί του: τα βάσανα. Οι δυο τους, είναι όντα της θλίψης και της μοναξιάς.
Η νουβέλα La petite fille de monsieur Linh του Φιλίπ Κλοντέλ δημοσιεύτηκε το 2005 στη Γαλλία. Μέσα από την ιστορία του κ. Λιν, ο συγγραφέας μιλάει για τον ξεριζωμό, το τραύμα, τη συμφιλίωση, τη συντροφικότητα, την αγάπη αλλά και για τη ζωτική ανάγκη των ανθρώπων για σύνδεση και επικοινωνία.
Η παράσταση, έτσι όπως τη σκηνοθέτησε ο Guy Cassiers, ο οποίος συνδυάζει το πάθος του για τη λογοτεχνία με τα οπτικά μέσα και οδηγείται σ’ ένα σκηνικό αποτέλεσμα, που αποτυπώνει τη δική του πολύ ιδιαίτερη σκηνοθετική γραφή, είναι ένας μονόλογος που αποδίδει συγκλονιστικά ο εξαιρετικός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης. Ο κ. Λιν είναι πρόσφυγας πολέμου. Φτάνει με βάρκα σε μια ξένη χώρα, χαμένος και αντιμέτωπος με τις τραγικές απώλειες του πολέμου.
Η ρεαλιστή αφήγηση επιτρέπει στον θεατή να ζήσει την εμπειρία του ξεριζωμού και των επακόλουθών της, μαζί με τον ήρωα. Η ιστορία έχει ονειρικές και μεταφορικές πτυχές και οι χαρακτήρες του Λιν και του Μπαρκ αντιπροσωπεύουν δυο διαφορετικές εκδοχές της μοναξιάς. Δυτική και ασιατική. Ο χοντρός και ο αδύνατος, ο καπνιστής και ο μη, αλλά ένα όνειρο και μια αναπάντεχη γνωριμία τους ενώνει.
Μέσα σε μια ζοφερή ατμόσφαιρα ανθεί η φιλία και η αγάπη του Λιν για τον ομοιοπαθή Μπαρκ, του επιτρέπει να νιώθει ζωντανός, εφόσον βρήκε ανθρώπινο στήριγμα δίπλα του. Αυτό είναι μια έμμεση παραδοχή ότι υποδοχή των μεταναστών είναι μεταξύ σφύρας και άκμονος και ότι η ενσωμάτωσή τους σε ένα νέο κοινωνικό πλαίσιο είναι υπόθεση , κυρίως, της καινούργιας πατρίδας και των ανθρώπων της.
Ο συγγραφέας δεσμεύεται για τη συμπόνια στους πρόσφυγες και απορρίπτει σαφώς το κλείσιμο συνόρων, συμμερίζεται το ανθρώπινο δικαίωμά τους στην αναζήτηση καταφυγίου, τονίζει την ανάγκη φιλικών δεσμών, έστω κι αν δυο άνθρωποι μιλούν διαφορετική γλώσσα.
Παρότι ο θεατής αντιλαμβάνεται την προέλευση του κ. Λιν, ας πούμε το Βιετνάμ, η ιστορία παραμένει καθολική, επειδή μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε χώρα της οικουμένης είτε είναι εμπόλεμη αυτή είτε είναι η χώρα- λιμάνι σωτηρίας. Ακόμη, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι είναι ζωτικής σημασίας τα κέντρα πληροφόρησης για την παραπέρα στήριξη των προσφύγων, στην όποια περιοχή καταφύγουν.
Στην παράσταση ο θεατής γίνεται κοινωνός του αγώνα του Λιν να διατηρήσει την ταυτότητα του και συμπάσχει όταν η κατάσταση του ήρωα επιδεινώνεται με την εισαγωγή του σε νοσοκομείο, όπου είναι σχεδόν αόρατος, χωρίς ταυτότητα, χωρίς μητρική γλώσσα.
Ο θεατής εκπλήσσεται στη συνέχεια, όταν στο όνειρο του Λιν παρουσιάζεται ο μόνος του φίλος, ο Μπαρκ, τον οποίο ξεναγεί στο χωριό του, εκεί όπου ο ατομικισμός δεν έχει θέση. Ο Μπαρκ είναι λαλίστατος σε ακαταλαβίστικα λόγια κι όμως, είναι φίλος του Λιν, χάρις στον αμοιβαίο σεβασμό και στην αποδοχή της διαφορετικότητάς τους.
Το φινάλε απροσδόκητο, αλλά δυνατό για την αλληγορία του κειμένου, για τα ουμανιστικά μνήματα που περνά στο κοινό και για τα πολλά ερωτηματικά σχετικά με το πόσο «άνθρωποι» είμαστε οι άνθρωποι, επειδή η προσφυγιά ή η μετανάστευση, εξακολουθούν να είναι η απώλεια οικείων ορόσημων, όλων των ορόσημων, ακόμα και η αδυναμία να χρησιμοποιήσουν οι αυτο -εξόριστοι άνθρωποι τις πέντε αισθήσεις τους, για να αποκρυπτογραφήσουν και να αναγνωρίσουν έναν νέο κόσμο.
Ωστόσο, οι αισθήσεις είναι το βασικότερο μέσο για την αποτύπωσή του. Η ξαφνική ανεπάρκειά τους υποδηλώνει μια άλλη μορφή εξορίας, όπου όλα γίνονται δυσανάγνωστα και η αδελφότητα, η γλυκιά κατανόηση του ανθρώπου με το περιβάλλον , εκμηδενίζεται.
Ο σημαντικός ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης δίνει ένα ρεσιτάλ ερμηνείας, γήινος, αληθινός, συναρπαστικός είτε ως αφηγητής είτε ως συνιστώσα δρώσα στην ιστορία που αφηγείται. Με ζωτικότητα και σφρίγος, με όπλο την ικανότητά του να κατανοεί τη μανιασμένη αντίσταση στον πειρασμό της πνευματικής νωθρότητας, μιλάει με ελεύθερη φωνή για την ηθική, τη δύναμη της ιδέας, τον αγώνα που πρέπει να δίνει ο άνθρωπος, ώστε η φαντασία και η δημιουργικότητά του να ευστοχούν. Συγκινεί και διδάσκει. Είναι εξαθλιωμένος, αλλά ηρωικός με τον τρόπο του.
Μετακινείται σταδιακά από το θέμα της προσφυγιάς σε αυτό της τραγωδίας. Πίσω από την επίκληση της οδυνηρής μοίρας , ο κύριος Λιν του Μαρκουλάκη, μας οδηγεί ανεπαίσθητα σε μια πιο καθολική διάσταση, ώστε οι θεατές να φτάσουμε σε έναν παγκόσμιο προβληματισμό για την ανθρώπινη κατάσταση: βάσανα, μοναξιά, αδικία, γηρατειά, θάνατο… όλα όσα ο Αλμπέρ Καμύ θα τα συνόψιζε σε μια λέξη: «Παράλογο».
Άρα, υπάρχουν φορές που η γλώσσα δεν επιτρέπει καμία πραγματική επικοινωνία κι άλλες, που είναι φονική λεπίδα.
Μπροστά στο «ψέμα» που η λέξη κουβαλά μέσα της, σαν αναπόφευκτο ελάττωμα, η σιωπή λέει τα καλύτερα και τα περισσότερα.
Αυτό συμβαίνει με τη φιλία των δύο αντρών που διαπερνά από πολλά κανάλια: βλέμματα, χειρονομίες, ανταλλαγή μικρών ασήμαντων δώρων, σιωπηλή ανταλλαγή επαναλαμβανόμενων στιγμών. Και ο σπουδαίος ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, γενναιόδωρος, μας χαρίζει αυτό το υλικό ψυχικής ανάτασης.
Το βίντεο, καθοριστικής σημασίας στην κατανόηση του κειμένου, μαζί με τον ηχητικό σχεδιασμό.
Η εγκατάλειψη, η μνήμη, η εκ του ασφαλούς θέα οδυνηρής κατάστασης των άλλων κατοικούν στα θέματα, που ο Philippe Claudel εξερευνά στο κείμενο με καταγγελτική διάθεση, ενώ πυροδοτεί μια ιστορία τόσο δυνατή, τόσο φλογερή όσο καίει, κι όταν η αυλαία πέφτει, η χόβολη δε σβήνει.
Ο σκηνοθέτης Guy Cassiers, πρώην Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Toneelhuis, είναι ένας από τους πιο αναγνωρισμένους θεατροποιούς στην Ευρώπη. Έχει αναπτύξει μια πολύ προσωπική θεατρική γλώσσα στην οποία παντρεύει με επιτυχία δύο από τα πάθη του: την εικαστική τεχνολογία και την λογοτεχνία.
Μαζί με τους ηθοποιούς του δημιουργεί ένα αισθητηριακό σύμπαν, στο οποίο η μουσική διατηρεί δυναμικό ρόλο.
Με τα χρόνια, η αυξανόμενη έλξη που του ασκούσε η ευρωπαϊκή ιστορία και το ενδιαφέρον του για τα πολιτικά θέματα, όπως η μετανάστευση, οδήγησε σε σημαντικές παραγωγές όπως η παράσταση «Η αγαπημένη του κυρίου Λιν», που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2017 στο θέατρο «Toneelhuis» και έκτοτε αριθμεί άλλα τέσσερα σπουδαία ανεβάσματα, με πλήθος παραστάσεων σε θέατρα ανά την Ευρώπη.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Guy Cassiers
Μετάφραση: Ασπασία Σιγάλα
Απόδοση: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Ερμηνεύει ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Ηχητικός Σχεδιασμός: Diederik De Cock – Ηλίας Φλάμμος
Σχεδιασμός Video: Bram Delafonteyne – Sibilylle Meder
Βοηθός Σκηνοθέτη: Σίλια Κόη
Ενδυματολόγος: Χάρης Σουλιώτης
Δ/νση Παραγωγής Λυκόφως: Κωνσταντίνα Αγγελέτου
Production Manager Toneelhuis.: Tanja Vranchen
Τεχνική Διεύθυνση Λυκόφως: Βίκτωρ Berkan
Technical Director Toneelhuis: Diederik Hoppenbrouwers
Video Art: Klaas Verpoest
Βοηθοί Παραγωγής : Ξένια Καλαντζή – Πανούτσι Μαργέλος
PR & Communication Manager Lykofos για την Θεσσαλονίκη: Μαργαρίτα Σίσιου
PR & Communication Manager Lykofos για την Αθήνα: Άρης Ασπρούλης
Διαφήμιση – Social Media Λυκόφως: Renegade
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Graphic Design: Mike Rafail
Παραγωγή: ΚΘΒΕ – Λυκόφως (Γ. Λυκιαρδόπουλος)
ΠΑΥΛΟΣ ΛΕΜΟΝΤΖΗΣ
