Ενα ηλεκτρικό πατίνι ανεξάρτητα από την ενόχληση που προκαλεί, στέλνει κι ένα μήνυμα: Οι νέοι, κυρίως, προσπαθούν να κινηθούν μέσα στην πόλη με διαφορετικό τρόπο.
Η μικροκίνηση είναι ένα από τα trend της εποχής. Ηλεκτρικά πατίνια, ηλεκτρικά ποδήλατα και συστήματα sharing αλλάζουν, ή μάλλον προσπαθούν να αλλάξουν, την κίνηση στις ελληνικές πόλεις. Δεν είναι όλα ρόδινα. Αλλά η ανάγκη που τα δημιούργησε και η διείσδυση που έχουν στις νεαρότερες ηλικίες δείχνει ότι δεν πρόκειται για ένα δοκιμαστικό πείραμα, ούτε για μόδα που θα περάσει, αλλά μέρος μιας πραγματικότητας που επιχειρεί να ρυθμιστεί και να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα.
Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερα από 4.000 ηλεκτρικά πατίνια στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας.
Μια βιώσιμη λύση
Στο κέντρο της Αθήνας η είσοδος των μεγάλων εταιρειών μικροκινητικότητας προκάλεσε γρήγορη εξάπλωση. Αλλά και αντιδράσεις για την υπερσυγκέντρωση οχημάτων σε πεζοδρόμια και πλατείες. Η δημοτική αρχή επεξεργάζεται σχέδια για συγκεκριμένες ζώνες στάθμευσης και νέους κανόνες χρήσης. Αυτά τα μέτρα, που προβλέπουν ακόμα και χρεώσεις για τους παρόχους και συγκεκριμένες θέσεις στάθμευσης, αναδείχθηκαν ως απαραίτητα για να μην μετατραπούν τα μικροοχήματα σε πρόσθετο χάος στον δημόσιο χώρο. Η διάδοση οργανωμένων συστημάτων ενοικίασης ηλεκτρικών ποδηλάτων, που έχει εξελιχθεί παράλληλα, βρήκε επίσης πρόσφορο έδαφος: εταιρείες με διεθνή και τοπικό προφίλ αναπτύσσουν δίκτυα e-bikes σε παραθαλάσσιες και αστικές ζώνες της Αττικής, με σταθμούς ή ελεύθερη ζώνη επιστροφής.
Στα νότια προάστια, για παράδειγμα, λειτουργούν προγράμματα που επιτρέπουν την ενοικίαση ηλεκτρικών ποδηλάτων σε περιοχές όπως ο Αλιμος, η Γλυφάδα, το Παλαιό Φάληρο και το Ελληνικό, με στόχο να προσφέρουν μια εναλλακτική για τις μικρές αστικές αποστάσεις και τη σύνδεση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Η πρακτική αυτή δείχνει ότι, όταν υπάρχει συντονισμός δήμων και παρόχων, μπορούν να αναπτυχθούν υπηρεσίες που μειώνουν την ανάγκη για αυτοκίνητο στην πόλη.
Το παράδειγμα των Τρικάλων, της πιο γνωστής και βολικής «ποδηλατούπολης» της Ελλάδας, προσπαθούν πολλοί να το μιμηθούν. Τα Τρίκαλα διαθέτουν μεγάλο αριθμό ποδηλάτων στην καθημερινότητα, φιλική μορφολογία (κέντρο πεζοδρομημένο, επίπεδα τμήματα), αλλά και Δήμο που έχει αγκαλιάσει τις δράσεις από πολύ νωρίς.
Στη Θεσσαλονίκη, ο ιδιωτικός φορέας ThessBike διαχειρίζεται κοινόχρηστα / ενοικιαζόμενα ποδήλατα και ηλεκτρικά μοντέλα.
Η Θεσσαλονίκη, επίσης, διαθέτει κοινόχρηστα ποδήλατα (π.χ. «i-Bike»), σταθμούς μίσθωσης ποδηλάτων, έχει γίνει παρουσία της Lime (ηλεκτρικά πατίνια) και άλλων φορέων μικροκινητικότητας. Το ThessBike είναι ένας ιδιωτικός φορέας που διαχειρίζεται κοινόχρηστα / ενοικιαζόμενα ποδήλατα και ηλεκτρικά μοντέλα στη Θεσσαλονίκη. Τα τελευταία χρόνια, Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι οι κυριότερες πόλεις που ξεκίνησαν να ενσωματώνουν ηλεκτρικά πατίνια ως κομμάτι της μικροκινητικότητας. Στη Θεσσαλονίκη, η εταιρεία Hop ήδη λειτουργεί με κοινόχρηστα ηλεκτρικά πατίνια σε περιοχές όπως η Νέα Κρήνη, η Πυλαία και η Πολίχνη. Πάνω από 1.000 είναι τα πατίνια που κυκλοφορούν στην πόλη. Η Dott ξεκίνησε με 250 πατίνια στην πόλη, σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης.
Η Αθήνα από την πλευρά της, έχει εταιρείες που δραστηριοποιούνται με ηλεκτρικά πατίνια (Lime, RideMovi, Hop, Hoppy) και έχει αρχίσει η δημιουργία ζωνών υποχρεωτικής στάθμευσης (Mandatory Parking Zones), ειδικών θέσεων παρκαρίσματος και η καθιέρωση τελών στάθμευσης για τα πατίνια. Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερα από 4.000 ηλεκτρικά πατίνια στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Τα εμπόδια, βέβαια, είναι πρακτικά και θεσμικά. Και δεν έχουν σχέση μόνο με τη μορφολογία του εδάφους, η οποία δεν επιτρέπει πάντα την ομαλή κυκλοφορία τέτοιων μικρο-οχημάτων, ακόμα και στους κεντρικούς δρόμους.
Το οδικό δίκτυο και η έλλειψη συνεκτικών ποδηλατοδρόμων δεν επιτρέπουν την ασφαλή κίνηση μεγάλου όγκου μικροκινητικότητας. Σχεδόν όλες οι ελληνικές πόλεις παραμένουν σχεδιασμένες γύρω από το αυτοκίνητο, ούτε καν τα μέσα συγκοινωνίας, κάτι που περιορίζει την αποδοχή και τη χρήση των εναλλακτικών μέσων. Σε επίπεδο νομοθεσίας, η Ελλάδα κινήθηκε σχετικά αργά στον καθορισμό λεπτομερειών για τα «Light Personal Electric Vehicles». Παρά τα γενικά πλαίσια, ορισμένα ζητήματα όπως τα τεχνικά χαρακτηριστικά των οχημάτων, οι ανώτατες ταχύτητες σχεδιασμού και οι προδιαγραφές πιστοποίησης περίμεναν υπουργικές αποφάσεις για να γίνουν σαφή. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο επίσης υπάρχει προσπάθεια εναρμόνισης των κανόνων, αλλά η μεταφορά των ευρωπαϊκών προτύπων στην καθημερινή πρακτική των ελληνικών δήμων απαιτεί χρόνο και συντονισμό.
Στα νότια προάστια λειτουργούν προγράμματα που επιτρέπουν την ενοικίαση ηλεκτρικών ποδηλάτων σε περιοχές όπως ο Αλιμος, η Γλυφάδα, το Παλαιό Φάληρο και το Ελληνικό.
Οι συνήθειες των πολιτών
Η μετάβαση από το αυτοκίνητο σε μικροκινητικότητα δεν αφορά μόνο τεχνολογία αλλά και εμπιστοσύνη: ασφάλεια, διαθέσιμη υποδομή, καθαρότητα του δημόσιου χώρου και ευκολία ενσωμάτωσης σε καθημερινές διαδρομές. Οι πόλεις που καταφέρνουν να περάσουν από το «πειραματικό» στο «κανονικό» είναι αυτές που συνδυάζουν όχι μόνο επενδύσεις σε ποδηλατόδρομους, αλλά και σαφείς κανόνες στάθμευσης, εκπαιδευτικές καμπάνιες και χρηματοδοτικά κίνητρα για παρόχους και δήμους. Παράδειγμα μικρότερης κλίμακας είναι συνεργασίες επιχειρήσεων ενέργειας και τοπικών δημοτικών πρωτοβουλιών που προωθούν e-bikes και ηλεκτρικά πατίνια σε πλαίσια εκδηλώσεων ή δοκιμών πόλης, λειτουργώντας ως «πιλότοι» που πείθουν το κοινό για την πρακτικότητα των λύσεων.
Η εικόνα, επομένως, που προκύπτει για την Ελλάδα είναι για την ώρα διπλή: από τη μία υπάρχει έντονο ενδιαφέρον και ενεργή παρουσία εταιρειών και πιλοτικών προγραμμάτων, αλλά και σημαντικό ενδιαφέρον από τις νεότερες γενιές να ενσωματώσουν αυτόν τον τρόπο κίνησης στην καθημερινότητά τους. Από την άλλη η πλήρης ενσωμάτωση στην καθημερινή ροή της πόλης απαιτεί βελτίωση υποδομών, ξεκάθαρη νομοθεσία και αλλαγή συμπεριφορών. Αν οι δήμοι, οι κεντρικές αρχές και οι πάροχοι καταφέρουν να συντονιστούν και αν οι πολίτες δουν απτά οφέλη στην ταχύτητα, την ασφάλεια και την ποιότητα του αέρα, τότε τα πατίνια και τα e-bikes θα γίνουν ό,τι ήταν κάποτε τα μέσα μαζικής μεταφοράς: μια επιλογή για τις μικρές καθημερινές αποστάσεις.
Φωτογραφίες: Eurokinissi
