15.1 C
Thessaloniki
Σάββατο, 23 Οκτωβρίου, 2021
Αρχική ΥΓΕΙΑ Εικόνα σώματος — Μας αφορά όλους

Εικόνα σώματος — Μας αφορά όλους

Η εικόνα σώματος είναι η υποκειμενική αντίληψη της εξωτερικής μας εμφάνισης και μπορεί να είναι τόσο θετική όσο και αρνητική. Τις περισσότερες φορές συνδέεται με το βάρος μας, σε άλλες όμως περιπτώσεις αφορά στοιχεία του προσώπου, ή πιο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του σώματός μας.

Η αντίληψη που έχουμε για το σώμα μας επηρεάζεται από βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Είναι χρήσιμο να σταθούμε στον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον μας πλάθει αξίες σύμφωνα με τις οποίες νιώθουμε την ανάγκη να εναρμονιστούμε. Σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια τα πρότυπα ομορφιάς έχουν μοναδικό χαρακτήρα και οι άνθρωποι διαμόρφωναν ανέκαθεν την εικόνα του σώματός τους ανάλογα με τα ισχύοντα ιδανικά. Μια σύγχρονη έκφανση όλων αυτών, ειδικότερα για όσους από εμάς έχουν αρνητική εικόνα σώματος, είναι η αποφυγή τοποθεσιών με πολύ κόσμο ή καθρέπτες, καθώς και τα δύο αποτελούν πηγή αξιολόγησης της εμφάνισης.

Ωστόσο, η εικόνα του σώματος μπορεί να εισχωρήσει βαθιά στον ψυχικό μας κόσμο, καθώς είναι στενά συνυφασμένη με την αυτοεκτίμηση, την ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μας, την ταυτότητά μας, τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις. Έτσι είναι αρκετά σύνηθες η αρνητική εικόνα σώματος να οδηγεί σε δυσαρέσκεια, προβλήματα ψυχικής υγείας ή διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές. Σε πολλές περιπτώσεις νιώθουμε ανεπαρκείς σε σύγκριση με τους γύρω μας, ότι δεν αξίζουμε όσα αξίζουν άτομα που έχουν την ιδανική εμφάνιση, ενώ ίσως αρχίσουν να εμφανίζονται και συμπεριφορές παραίτησης. Καταλήγουμε να πιστεύουμε ότι η εμφάνιση καθορίζει την αυτο-αξία μας και είτε επενδύουμε υπερβολικά, σε συναισθηματικό και πρακτικό επίπεδο, στην αλλαγή είτε εμπλεκόμαστε σε μία κατάσταση μόνιμης αυτο-αμφισβήτησης.

Εικόνα σώματος και συμπεριφορές υγείας

Το πρόσημο της αντίληψης που έχουμε για το σώμα μας επηρεάζει με διάφορους τρόπους το κίνητρό μας για άσκηση και τη συμπεριφορά μας είτε για βελτίωση είτε για διατήρηση της εμφάνισής μας. Για παράδειγμα, τα άτομα που θεωρούν τον εαυτό τους υπέρβαρο και δεν έχουν θετική αντίληψη για το σώμα τους προβαίνουν συχνότερα σε συμπεριφορές αλλαγής, όπως η άσκηση. Παρ΄ όλα αυτά συναντάμε συχνά και άτομα που λόγω της αρνητικής αντίληψης για το σώμα τους αποφεύγουν συμπεριφορές έκθεσης, όπως είναι η γυμναστική, είτε συχνά επιλέγουν να γυμναστούν σε ιδιωτικό χώρο.

Η διατροφή είναι επίσης ένα άλλο κομμάτι της ζωής μας που μπορεί να επηρεαστεί από την εικόνα που έχουμε για το σώμα μας — και όταν μιλάμε για διατροφή δεν αναφερόμαστε απαραίτητα σε διατροφικές διαταραχές. Η αρνητική εικόνα για το σώμα μας και η εμμονική ενασχόληση με την εμφάνισή μας μπορεί να οδηγήσει σε έντονη λαιμαργία ή περιορισμό τροφής. Έχει βρεθεί πως άτομα με παραπάνω κιλά οδηγούνται σε υπερφαγία ως αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων που έχουν απέναντι στο σώμα τους. Επιπλέον, η απόφαση για διακοπή του καπνίσματος ή άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών συχνά επηρεάζεται αρνητικά από τον φόβο μήπως και αυξηθεί το βάρος μας, σκέψη που μας οδηγεί να προτεραιοποιήσουμε την εμφάνιση έναντι της υγείας μας.

Εικόνα σώματος στην εφηβεία

Κατά την εφηβεία λαμβάνουν χώρα πολλές και σημαντικές αλλαγές ως προς το σώμα μας, τα γνωστικά μας χαρακτηριστικά, αλλά και τις κοινωνικές μας συναναστροφές. Καθώς προσπαθούμε να προσαρμοστούμε σε αυτές τις αλλαγές, επιθυμούμε παράλληλα να είμαστε αρεστοί στους συνομηλίκους μας και να λαμβάνουμε θετικά σχόλια. Μέτρο σύγκρισης για την αξιολόγηση του εαυτού μας από τους άλλους αποτελούν τα σύγχρονα πρότυπα ομορφιάς, που όπως πλέον είναι ιδιαίτερα σαφές, συχνά έχουν παραπλανητικό χαρακτήρα. Τα οστεϊκά, αψεγάδιαστα και ιδανικά σχηματισμένα σώματα που προβάλλονται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύσωσης είναι μια εικόνα στην οποία οι νέοι λόγω της γρήγορης και ξαφνικής ανάπτυξής τους εν μέσω της εφηβείας αδυνατούν να μοιάσουν.

Ως κατάληξη των παραπάνω οι έφηβοι συχνά σχηματίζουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα για τον εαυτό τους, όπως για παράδειγμα τον θεωρούν υπέρβαρο ακόμα και όταν το βάρος τους είναι μέσα στα φυσιολογικά όρια. Όταν η κατάσταση δεν οριοθετείται, δυσλειτουργικές διατροφικές συμπεριφορές μπορεί να κάνουν την εμφάνισή τους και να οδηγήσουν σε παχυσαρκία, νευρογενή ανορεξία ή νευρογενή βουλιμία. Μια νέα τάση επίσης είναι οι αισθητικές εγχειρήσεις, μέσω των οποίων οι νέοι επιχειρούν να αλλάξουν σημεία του σώματός τους, όπως τα κορίτσια το στήθος τους και τα αγόρια την μυϊκή τους μάζα, ή η χρήση χημικών παρασκευασμάτων.

Ο ρόλος των μέσων κοινωνικών δικτύωσης — Νέοι κίνδυνοι

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν πρωτεύοντα ρόλο στην καθημερινότητά μας. Πέρα από την τηλεόραση, υπολογίζεται ότι η χρήση του κινητού τηλεφώνου και του υπολογιστή συνδέεται πολλές φορές άμεσα με τη σύνδεση στο Instagram, στο Facebook και άλλες πλατφόρμες. Κι ενώ πλέον πολλές σελίδες προωθούν μηνύματα υγείας, φυσικής άσκησης και υγιεινής διατροφής, παρατηρείται ένα νέο φαινόμενο κατά το οποίο οι διαταραγμένες διατροφικές διαφορές παρουσιάζονται με θετικό τρόπο. Η “pro-ana” (proanorexia) και η “pro-mia” (probulimia), η κατάσταση δηλαδή στην οποία βρίσκεται το άτομο πριν φτάσει στο σημείο να διαγνωστεί με νευρογενή ανορεξία ή βουλιμία, προβάλλονται ως επιλεγμένος τρόπος ζωής. Σκοπός των σελίδων αυτών είναι να κινητοποιήσουν τα άτομα ώστε να συνεχίσουν τις ίδιες διατροφικές πρακτικές και ενδεχομένως τα αποτρέπουν να ζητήσουν βοήθεια, προβάλλοντας το περιεχόμενό τους ως ‘πηγή στήριξης και κατανόησης’. Σε πολλές ακόμα περιπτώσεις οι διαχειριστές των σελίδων καθιστούν σαφές ότι δε φέρουν καμία ευθύνη για το αντίκτυπο των δημοσιεύσεών τους, αφήνοντας στην κρίση του καθενός να αποφασίσει αν θα ενστερνιστεί ή όχι τις απόψεις.

Αλφαβητισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Είναι υψίστης σημασίας λοιπόν να υπάρχει ένας τρόπος να αντισταθούμε στην κατάποση ωμής πληροφορίας προτού την επεξεργαστούμε. Αυτός είναι και ο σκοπός του αλφαβητισμού ως προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης — να μας βοηθήσει να παραμείνουμε ενεργοί και να χρησιμοποιούμε την κριτική μας σκέψη έναντι σε όσα μας παρουσιάζονται. Πιο αναλυτικά στόχος είναι να καταλάβουμε γιατί τα μηνύματα παρουσιάζονται με συγκεκριμένους τρόπους και με ποιον τρόπο μπορούν να μας επηρεάσουν. Στη συνέχεια περνάμε στην αποκωδικοποίηση αυτών και, ανάλογα με το περιεχόμενο, την απόρριψή τους ως αναληθή ή δυσλειτουργικά. Η ανάγκη για ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτών είναι τόσο μεγάλη που ο αλφαβητισμός σχετικά με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει αρχίσει πια να διδάσκεται στα σχολεία του εξωτερικού και έχουν ήδη παρατηρηθεί θετικά ευρήματα. Οι νέοι σταδιακά ξεκίνησαν να εκφράζουν θετικότερη στάση απέναντι στην εικόνα του σώματός τους και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή. Επόμενο βήμα — η εξάπλωση και εδραίωση του αλφαβητισμού, με τρόπο τέτοιο που σαθρά μηνύματα και εικόνες ιδεατού σώματος θα πάψουν να ασκούν τόσο μεγάλη πίεση σε όλους μας.

Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι πληροφορίες παρέχονται υπεύθυνα από αξιόπιστες πηγές για ενημερωτικούς σκοπούς.

Γράφει η: Αναστασία Αϊβάτογλου, Ψυχολόγος, MSc Health Psychology

ΠΗΓΗwellnessLab

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

- Advertisment -
- Advertisment -

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Καλές πρακτικές για εξοικονόμηση ενέργειας προτείνει ο καθηγητής του ΑΠΘ Άγις Παπαδόπουλος

Μπορεί κάποιος να εξοικονομήσει ενέργεια και να περιορίσει τις δαπάνες για θέρμανση ως και 10%, αποκλειστικά και μόνο εφαρμόζοντας καλές πρακτικές αερισμού;...

«After Dark» – Η μοναξιά στην πόλη με τον φακό του Liam Wong

Στιγμές μοναξιάς στην πόλη παρουσιάζει το καινούργιο λεύκωμα «After Dark» του φωτογράφου Liam Wong και αποκαλύπτει ένα συναίσθημα μοναχικότητας που επικάθεται σε...

ΟΒΙ: Οι κυβερνήσεις και οι καταναλωτές ζητούν πιο βιώσιμα πλαστικά

Οι κυβερνήσεις και οι καταναλωτές ζητούν πιο βιώσιμα πλαστικά, όπως υπογραμμίζεται στη μελέτη του European Patent Office με τίτλο «Patents for tomorrow's...

Τρίτη χρονιά μειώσεων στα δημοτικά τέλη από τη διοίκηση Ζέρβα

Νέες μειώσεις στα δημοτικά τέλη -και μάλιστα παρά τις τεράστιες πιέσεις που δημιουργούν στα οικονομικά του Δήμου η πανδημική αλλά και η...