αντίστροφη μέτρηση για μία συντονισμένη αλλά αυστηρά ελεγχόμενη προσπάθεια αποκλιμάκωσης των τιμών στην αγορά ξεκίνησε επίσημα, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΑΕΑ&ΠΚ) απηύθυνε πρόσκληση προς τους βασικούς παραγωγικούς και εμπορικούς φορείς της χώρας για συμμετοχή στην Εθνική Πρωτοβουλία μείωσης τιμών.
Η πρωτοβουλία, η οποία προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή στις 31 Αυγούστου 2026, προέκυψε έπειτα από διαδοχικές συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν το τελευταίο διάστημα. Υπενθυμίζεται ότι αποτελεί συνέχεια της σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιουνίου στο Μέγαρο Μαξίμου, υπό τον πρωθυπουργό, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας, του οργανωμένου λιανεμπορίου και της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, όπου διαπιστώθηκε η ανάγκη για συντονισμένες κινήσεις αποκλιμάκωσης των τιμών. Ακολούθησε νέα συνάντηση στο υπουργείο Ανάπτυξης υπό τον υπουργό Τάκη Θεοδωρικάκο με εκπροσώπους της βιομηχανίας και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, κατά την οποία συμφωνήθηκαν οι βασικοί άξονες της Εθνικής Πρωτοβουλίας που πλέον εισέρχεται στη φάση της υλοποίησης.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσιάστηκε, στόχος είναι να υπάρξουν πραγματικές μειώσεις στις τιμές των προϊόντων που αγοράζουν καθημερινά οι καταναλωτές και όχι πρόσκαιρες προσφορές ή προωθητικές ενέργειες περιορισμένης διάρκειας.
Οι κανόνες συμμετοχής για επιχειρήσεις και προμηθευτές
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ επισημαίνει ότι η συμμετοχή των επιχειρήσεων θα είναι απολύτως εθελοντική και θα βασίζεται σε αυτοτελείς αποφάσεις κάθε εταιρείας, χωρίς οποιαδήποτε μορφή συντονισμού μεταξύ ανταγωνιστών.
Οι προμηθευτές καλούνται να υποβάλουν τη μείωση που προτείνουν να εφαρμόσουν στην τιμή τιμοκαταλόγου τους, ενώ οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ μπορούν να συμβάλουν πρόσθετα και αυτοτελώς στη διαμόρφωση της τελικής μειωμένης τιμής. Κεντρική προϋπόθεση αποτελεί η μείωση να αποτυπώνεται στην πραγματική τιμή του ραφιού.
Η Αρχή ξεκαθαρίζει ότι προσφορές, κουπόνια, προγράμματα πιστότητας ή άλλες εμπορικές ενέργειες δεν θα μπορούν να υποκαθιστούν τις μειώσεις που θα δηλώνονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, αλλά μόνο να λειτουργούν συμπληρωματικά.
Παράλληλα, οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις θα πρέπει να υποβάλλουν αναλυτικά στοιχεία για κάθε προϊόν, συμπεριλαμβανομένων του barcode, της κατηγορίας, της υφιστάμενης και της νέας τιμής, καθώς και της διάρκειας εφαρμογής της μείωσης.
Ποιες κατηγορίες προϊόντων βρίσκονται στο επίκεντρο
Παρότι η συμμετοχή είναι ανοικτή για όλες τις κατηγορίες προϊόντων, η ΑΑΕΑ&ΠΚ θέτει συγκεκριμένες προτεραιότητες σε προϊόντα που έχουν σημαντική βαρύτητα στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το νωπό κρέας, το γάλα, τα γιαούρτια, τα τυροκομικά προϊόντα και τα αυγά, καθώς και το ψωμί, τα άλευρα, τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στο ελαιόλαδο και τα υπόλοιπα λιπαρά προϊόντα, όπου η Αρχή θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο μετακύλισης της αποκλιμάκωσης του κόστους.
Στις κατηγορίες προτεραιότητας εντάσσονται ακόμη τα βρεφικά γάλατα, οι παιδικές τροφές και οι πάνες, τα προϊόντα πρωινού όπως ο καφές και τα δημητριακά, αλλά και είδη που έχουν καταγράψει σημαντικές ανατιμήσεις τα τελευταία χρόνια, όπως οι σοκολάτες, τα μπισκότα και τα αναψυκτικά.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία επεκτείνεται σε απορρυπαντικά, καθαριστικά, προϊόντα προσωπικής υγιεινής και σχολικά είδη, ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς.
Οι μειώσεις που αναμένονται να προταθούν κυμαίνονται ενδεικτικά από 5% έως και 20%, ανάλογα με την κατηγορία προϊόντος.
Έμφαση σε προϊόντα υψηλής κατανάλωσης
Η Αρχή υπογραμμίζει ότι δεν θα θεωρείται ουσιαστική η συμμετοχή επιχειρήσεων που θα επιλέξουν αποκλειστικά προϊόντα περιορισμένης ζήτησης ή χαμηλής εμπορικής σημασίας.
Αντίθετα, ζητείται η ένταξη κωδικών υψηλής κυκλοφορίας, οι οποίοι συμμετέχουν ουσιαστικά στο «καλάθι» του νοικοκυριού και μπορούν να προσφέρουν απτό οικονομικό όφελος στους καταναλωτές.
Η αξιολόγηση των προτάσεων θα βασιστεί σε αντικειμενικά στοιχεία αγοράς, ενώ προβλέπεται η αξιοποίηση διαθέσιμων δεδομένων ερευνών αγοράς προκειμένου να διαπιστωθεί η πραγματική βαρύτητα των προϊόντων στις αντίστοιχες κατηγορίες.
Ψηφιακή παρακολούθηση μέσω του PosoKanei
Για τη διασφάλιση της διαφάνειας, προβλέπεται η δημιουργία ειδικής ενότητας στην πλατφόρμα PosoKanei, όπου θα εμφανίζονται τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Οι καταναλωτές θα μπορούν να εντοπίζουν εύκολα τα προϊόντα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα και να παρακολουθούν τις σχετικές μεταβολές τιμών.
Παράλληλα εξετάζεται η χρήση κοινής σήμανσης μέσα στα καταστήματα λιανικής, ώστε οι συμμετέχοντες κωδικοί να είναι άμεσα αναγνωρίσιμοι στα ράφια.
Αυστηρές δικλίδες για την προστασία του ανταγωνισμού
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή οποιασδήποτε πρακτικής που θα μπορούσε να θεωρηθεί συντονισμός της αγοράς.
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ διευκρινίζει ότι δεν θα επιτρέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τιμές, ποσοστά μειώσεων, περιθώρια κέρδους, εμπορικές στρατηγικές ή μελλοντικές κινήσεις μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
Οι επαγγελματικοί σύνδεσμοι θα περιοριστούν αποκλειστικά στην ενημέρωση των μελών τους για τη διαδικασία, χωρίς να συλλέγουν ή να διακινούν εμπορικά ευαίσθητα στοιχεία.
Όλες οι δεσμευτικές προτάσεις θα υποβάλλονται απευθείας και εμπιστευτικά στην Αρχή, η οποία θα λειτουργεί μόνο ως φορέας αξιολόγησης και ελέγχου των στοιχείων.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι την έναρξη των μειώσεων
Οι επιχειρήσεις καλούνται να υποβάλουν τις προτάσεις τους έως τα τέλη Ιουλίου, ενώ η διαδικασία αξιολόγησης θα ολοκληρωθεί μέσα στον Αύγουστο.
Στις 27 Αυγούστου θα καταγραφούν οι τιμές αναφοράς των προϊόντων που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και λίγες ημέρες αργότερα, στις 31 Αυγούστου, θα ξεκινήσει επίσημα η εφαρμογή των μειώσεων.
Η συνολική διάρκεια της πρωτοβουλίας θα φτάσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με κάθε προϊόν που εντάσσεται στο πρόγραμμα να παραμένει σε αυτό για τουλάχιστον δύο μήνες.
Το στοίχημα της αγοράς και το όφελος για τον καταναλωτή
Στην καταληκτική της τοποθέτηση, η ΑΑΕΑ&ΠΚ τονίζει ότι η επιτυχία της πρωτοβουλίας δεν θα κριθεί από τον αριθμό των προϊόντων που θα συμμετάσχουν, αλλά από το πραγματικό οικονομικό όφελος που θα φτάσει στον τελικό καταναλωτή.
Όπως επισημαίνεται, η αγορά έχει την ευκαιρία να αποδείξει ότι μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του κόστους ζωής μέσω συγκεκριμένων και μετρήσιμων παρεμβάσεων, προσφέροντας χαμηλότερες τιμές σε προϊόντα που έχουν πραγματική σημασία για το ελληνικό νοικοκυριό.
