Το οξύ στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένα μαζικό και διαρκώς διευρυνόμενο τμήμα της κοινωνίας στη Θεσσαλονίκη θέτει στο επίκεντρο της παρέμβασής της η Ένωση Ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης. Ως το πρώτο σωματείο του είδους του στην Ελλάδα, το οποίο λειτουργεί και ως τριτοβάθμιο όργανο εκπροσώπησης των ενοικιαστών σε εθνικό επίπεδο, καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση 14 σημείων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ζητώντας τη μετατόπιση του ρόλου της από παθητικό διαχειριστή σε ενεργό φορέα κοινωνικής πολιτικής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Ένωση, περίπου το ένα τρίτο των νοικοκυριών στο πολεοδομικό συγκρότημα ζει στο ενοίκιο, ενώ στον κεντρικό Δήμο Θεσσαλονίκης το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 35%. Την ίδια στιγμή, το σωματείο επισημαίνει ότι τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την ιδιοκατοίκηση αποκρύπτουν μια σκληρή πραγματικότητα, καθώς περιλαμβάνουν νέους που παραμένουν αναγκαστικά στο πατρικό τους ή ανθρώπους εγκλωβισμένους σε ακατάλληλα περιβάλλοντα λόγω του απαγορευτικού κόστους των ενοικίων.
Χρηματοδότηση της κοινωνικής στέγης και ανακατεύθυνση πόρων
Το πρώτο και θεμελιώδες αίτημα της Ένωσης είναι η επίσημη θεσμική αναγνώρισή της από τους τοπικούς φορείς ως ισότιμου συνομιλητή σε κάθε διαβούλευση για τη στέγαση και τις αστικές αναπλάσεις. Στο οικονομικό σκέλος, το σωματείο προτείνει τη θεσμοθέτηση σταθερού κονδυλίου ύψους τουλάχιστον 2% από τον ετήσιο δημοτικό προϋπολογισμό, το οποίο θα κατευθύνεται αποκλειστικά στον Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ) για τη δημιουργία ενός δημόσιου αποθέματος κατοικιών με χαμηλά ενοίκια.
Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ), το οποίο σήμερα επιβαρύνει παράνομα τους ενοικιαστές μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Η Ένωση ζητά είτε την απευθείας είσπραξή του από τους ιδιοκτήτες είτε την αποκλειστική διάθεση των εσόδων αυτών, συμπεριλαμβανομένων των ποσών της τελευταίας πενταετίας, για την ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.
Νέοι θεσμοί προστασίας, έλεγχοι και φρένο στα κενά ακίνητα
Για την άμεση προστασία των πολιτών, προτείνεται η δημιουργία του «Συνηγόρου των Ενοικιαστών» στα Κέντρα Δημοτικών Κοινοτήτων για δωρεάν νομική καθοδήγηση ενάντια σε αυθαίρετες αυξήσεις και εξώσεις, καθώς και η συγκρότηση δημοτικής υπηρεσίας επιθεώρησης για τον έλεγχο της καταλληλότητας των εκμισθούμενων σπιτιών. Επιπλέον, ζητείται η απαγόρευση των εξώσεων κατά τη χειμερινή περίοδο και τη σχολική χρονιά για οικογένειες με παιδιά, αλλά και ο αυστηρός έλεγχος των ενοικίων σε ιδιοκτήτες που λαμβάνουν δημόσιες επιδοτήσεις για ανακαίνιση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα κενά ακίνητα της πόλης. Η Ένωση εισηγείται μια διπλή στρατηγική που περιλαμβάνει ισχυρά κίνητρα για την παραχώρηση άδειων διαμερισμάτων στον Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης για τουλάχιστον 15 έτη, με ανώτατο ενοίκιο το 30% του εισοδήματος του χαμηλότερου μισθολογικού κλιμακίου. Αντίθετα, για όσα ακίνητα κρατούνται σκοπίμως κενά για κερδοσκοπικούς λόγους, προτείνεται η επιβολή αυξημένων δημοτικών τελών.
Περιορισμοί στο Airbnb και αναβάθμιση των τεχνικών υπηρεσιών
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία ενός Παρατηρητηρίου Ελέγχου Ενοικίων για τη διαρκή καταγραφή της σχέσης μισθών και κόστους στέγασης, καθώς και την άμεση εφαρμογή περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb που στερούν σπίτια από την αγορά. Μοναδική εξαίρεση θα αποτελεί η υπενοικίαση δωματίου σε ιδιοκατοικούμενες κύριες κατοικίες.
Τέλος, το σωματείο ζητά τη συστηματική καταγραφή της δημοτικής γης προκειμένου να διατίθεται σε μη κερδοσκοπικά στεγαστικά εγχειρήματα, την επιστροφή της υπεραξίας από τις δημόσιες αναπλάσεις στην κοινωνική στέγη, καθώς και την ενίσχυση της Τεχνικής Υπηρεσίας του δήμου με μόνιμο προσωπικό. Η υπηρεσία αυτή θα λειτουργεί ως δημοτικός φορέας επισκευών και ανακαινίσεων με οικολογικά υλικά, εξασφαλίζοντας ότι η κατοικία θα αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως πεδίο κερδοσκοπίας.
