Πώς είναι για έναν μουσικό με σπουδές στη τζαζ και καταγωγή από τη Νέα Ζηλανδία η ζωή στην Ελλάδα και οι μουσικές της; Ο James Wylie βρήκε τους λόγους να «ριζώσει» στη χώρα μας δημιουργώντας οικογένεια και παράλληλα να εξερευνήσει τις μουσικές ρίζες αυτού του τόπου, σε μία προσπάθεια να αυξήσει με το μουσικό του αποτύπωμα την ομορφιά που παρατηρεί γύρω του.
Από μικρό παιδί, άρχισε να εξερευνεί τις κλίσεις του στο διάβασμα, τον αθλητισμό, αλλά και τη μουσική. Διάλεξε να αφοσιωθεί στην τελευταία και αποφάσισε να σπουδάσει τζαζ και σαξόφωνο στη Βοστώνη. Δεν ένιωθε ωστόσο απόλυτα καλυμμένος και έτσι πειραματίστηκε με άλλα όργανα, ερχόμενος σε επαφή με
διάφορες μουσικές παραδόσεις. Μέσω αυτής της διαδικασίας, ήρθε και στην Ελλάδα. Συναναστροφές με μουσικούς του τόπους και η γνωριμία με τη γυναίκα του, με την οποία έχουν αποκτήσει δύο παιδιά. Κάπως έτσι ο James Wylie ζει τα τελευταία χρόνια στη χώρας μας έχοντας ως βάση τη Θεσσαλονίκη, ωστόσο ακόμη ταξιδεύει πολύ για συναυλίες.
Τα κύρια μουσικά project με τα οποία ασχολείται αυτό τον καιρό είναι οι People of the Wind μαζί με τον Fausto Sierakowski και τον Αλέξανδρο Ριζόπουλο και οι Lost Cities Ensemble με το Θύμιο Ατζακά και το Φοίβο Αποστολίδη, ενώ το χειμώνα που μας πέρασε είχε ένα jazz residency στον χώρο τέχνης «Oratos», όπου παρουσίαζε δικές του συνθέσεις.
Ο James Wylie ωστόσο έχει ακόμη δρόμο να διανύσει όπως μας λέει, οπότε και βρήκε λίγο χρόνο να μοιραστεί κάποιες από τις εμπειρίες του στο μέχρι τώρα
μουσικό του ταξίδι.
Θυμάσαι ποια είναι η πρώτη σου επαφή με τη μουσική σαν παιδί;
Ξεκίνησα από πολύ νωρίς να ασχολούμαι με τη μουσική. Οι γονείς μου με έστειλαν για μαθήματα πιάνο αρχικά από 2,5 ετών. Έτυχε να έχω μία πάρα πολύ καλή δασκάλα στη Νέα Ζηλανδία, την Gillian Bibby. Ενώ οι γονείς μου δεν είχαν σχέση με τη μουσική, είχαν τη φιλοσοφία ότι η μουσική είναι μέρος μιας σωστής εκπαίδευσης για ένα παιδί και με έστειλαν για μαθήματα.
Και πώς εξελίχθηκε όλο αυτό; Πώς κόλλησες με τη τζάζ και το σαξόφωνο;
Όταν ήμουν 12 χρονών ο μπαμπάς μου με πήγε σε ένα μαγαζί που κάθε Κυριακή είχε ζωντανή τζαζ μουσική. Έπαθα πλάκα με την τζαζ και το σαξόφωνο και είπα στους γονείς μου ότι θέλω να μάθω. Ωστόσο μου είπαν ‘’αποκλείεται γιατί έχεις αλλάξει τα όργανα σαν τα πουκάμισα και αν θέλεις, όταν πας στο λύκειο μπορείς από εκεί να δανειστείς ένα σαξόφωνο, να κάνεις δωρεάν μαθήματα και να δεις αν σου αρέσει’’.
Έκανα υπομονή λοιπόν και στο Λύκειο, μου κανόνισαν από το σχολείο να πάρω ένα όργανο. Ξεκινήσαμε να κάνουμε μαθήματα τζαζ εκεί και κόλλησα γρήγορα. Σε ηλικία 15-16 χρονών γνώρισα κάποια άλλα παιδιά στην πόλη μου, τα οποία αποδείχθηκαν πάρα πολύ καλοί μουσικοί. Μαζευόμασταν στα σπίτια, προσπαθούσαμε να παίξουμε κομμάτια στο ύφος της τζαζ περισσότερο. Καθώς εξελιχθήκαμε αρκετά γρήγορα, ήδη στα 15 μου 16 άρχισα να έχω κάποιες δουλειές από την μουσική. Δεν παίζαμε καλά αλλά παίζαμε κάτι που έμοιαζε με τζαζ και μας καλούσαν σε κανένα γάμο ή κανένα πάρτυ. Οπότε από αυτή την ηλικία ήμουν κάπως ενεργός σαν μουσικός, δεν έχω κάνει κάποια άλλη δουλειά στη ζωή μου. Ήμουν καλός στο σχολείο και σίγουρα οι γονείς μου θα θέλανε να είχα σπουδάσει κάτι άλλο. Θυμάμαι η μαμά μου να μου λέει ‘’είσαι σίγουρος ότι θέλεις να είσαι μουσικός; να ξέρεις ότι θα πεινάσεις’’ και άλλα
τέτοια.
Και πότε πήρες την απόφαση ότι αυτό είναι το αντικείμενο με το οποίο θέλεις να ασχοληθείς;
Θυμάμαι ότι όταν τελείωνα το Λύκειο, στην τελευταία χρονιά, που εδώ δίνετε πανελλήνιες, είχα ήδη αποφασίσει ότι δεν ήθελα να σπουδάσω κάτι άλλο οπότε ενώ είχα κάνει τα απαραίτητα μαθήματα για να περάσω σε μία σχολή στο πανεπιστήμιο, επέλεξα να μελετήσω παραπάνω σαξόφωνο και τελικά μπήκα στο πανεπιστήμιο του Wellington όπου σπούδασα τζαζ. Όταν τελείωσα τις σπουδές μου εκεί, κάποιος είχε κάνει για μένα ανώνυμη αίτηση για υποτροφία. Μια μέρα ήρθε στο σπίτι ένα γράμμα με ένα μεγάλο χρηματικό ποσό για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό. Ενώ δεν είχα στο μυαλό μου να κάνω κάτι τέτοιο, δεν μπορούσα να αφήσω την ευκαιρία να πάει χαμένη. Έτσι βρέθηκα στη Βοστώνη, όπου έκανα το Master μου στο τζαζ σαξόφωνο.
Πώς ήταν η εμπειρία στην Αμερική;
Στη Βοστώνη έμεινα άλλη μία χρονιά μετά το μάστερ, κάνοντας το κλασικό πήγαινε-έλα στη Νέα Υόρκη. Όλοι οι φίλοι μου είχαν φύγει από τη Βοστώνη και πήγαν στη Νέα Υόρκη. Δοκίμασα λίγο αυτό το μοντέλο και είδα ότι δεν μου ταιριάζει, είναι πολύ ανταγωνιστικό και σκληρό. Έπειτα σκεφτόμουν ότι είχα γνωρίσει και κάποιους ενδιαφέροντες μουσικούς με έδρα στην Ευρώπη, στο Βερολίνο συγκεκριμένα. Έτσι έφυγα από την Αμερική βρέθηκα στο Βερολίνο.
Τι αποκόμισες από το διάστημα που έμεινες στο Βερολίνο;
Στο Βερολίνο ήξερα κάποιο κόσμο και όταν πήγα εκεί, ξεκίνησα άμεσα να δουλεύω και να κάνω πράγματα ενδιαφέροντα, με καλές προοπτικές. Μετά από ένα χρόνο όμως είχα πέσει πάνω σε πολλά διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, οπότε άρχισε μέσα μου ένα μπέρδεμα, του τύπου ότι κάνω λίγο από όλα και ένιωθα ότι έχανα λίγο την ταυτότητά μου. Προφανώς ήμουν νέος και εξερευνούσα όλες τις δυνατότητες που υπήρχαν γύρω μου. Άνοιγα τα αυτιά μου και το μυαλό μου. Την ίδια στιγμή γνώρισα μία κοπέλα, η οποία τώρα είναι γυναίκα μου, σε ένα ταξίδι στην Ελλάδα οπότε επειδή εκείνη την περίοδο δε μπορούσε να φύγει από την Ελλάδα, είπα να μετακομίσω εγώ στη Θεσσαλονίκη, ταξιδεύοντας παράλληλα πολύ στην Ευρώπη και κρατώντας επαφές στο Βερολίνο με τις παλιές μπάντες που έπαιζα και έκανα κάποιες περιοδείες. Με αυτό τον τρόπο ξεκίνησα εδώ στην αρχή. Δεν είχα πολλούς γνωστούς, οπότε έφευγα για δουλειές στο εξωτερικό και γυρνούσα στη Θεσσαλονίκη.
Ήταν εύκολη η απόφαση να κάνεις βάση σου τη Θεσσαλονίκη;
Ήταν πρακτικό το θέμα. Η γυναίκα μου δεν μπορούσε να φύγει εκείνη τη στιγμή οπότε ήρθα εγώ εδώ. Μου άρεσε κιόλας. Βέβαια στην αρχή ήταν πάρα πολύ
δύσκολα να μείνω γιατί στην Ελλάδα πρακτικά δεν υπάρχει ο μηχανισμός για να βγάλεις καλλιτεχνική βίζα. Ευτυχώς πήγαν όλα καλά και πλέον έχω δύο παιδιά, είμαι εδώ πολλά χρόνια και η αλήθεια είναι ότι ταξιδεύω ακόμα πολύ στο εξωτερικό και θέλω να πω ότι βλέπω άλλες χώρες, άλλα μέρη, αλλά δεν μπορώ να πω πως υπάρχει κάπου που θα προτιμούσα να είμαι. Αν το βλέπεις με μια πιο ολιστική ματιά.
Ποιες μουσικές παραδόσεις θεωρείς ότι έχουν επηρεάσει το παίξιμο σου;
Πρόκειται για μια βήμα-βήμα διαδικασία που εξελίσσεται ακόμα και σήμερα. Όλα τα παλιά μου ακούσματα της jazz είναι θεωρώ κάπως η βάση μου. Όταν ήρθα εδώ στην Ελλάδα, γνώρισα μουσικούς που ασχολούνται με τη μουσική του τόπου. Σε αυτή την επαφή μου βρήκα κάτι που μου έλειπε από την προσωπική μου μουσική ιστορία. Μέχρι τότε, όλο προσπαθούσα να ανακαλύψω μια δική μου γλώσσα, να τη δημιουργήσω από το μηδέν. Έβλεπα ότι σε κάθε στροφή έπρεπε να κάνω κάτι όλο και πιο περίπλοκο. Έπαιρνα μία ολόκληρη πίτα και την έκοβα όλο και πιο μικρά κομματάκια για να μπορέσω να πετύχω. Εν τέλει κατέληγα να μην φαίνεται καν η πίτα στο τέλος. Όταν ήρθα εδώ, είδα ότι οι μουσικοί κάπως δουλεύουν με όλη την πίτα. Τη δικιά μου πίτα την είχα κάνει έτσι που μόνο με πίτα δεν έμοιαζε. Αυτό ήταν ένα σημαντικό ξύπνημα για μένα και μου γεννήθηκε η απορία πώς να το διαχειριστώ. Οπότε άρχισα να ασχολούμαι αρχικά με παραδοσιακές μουσικές του τόπου εδώ. Γνώρισα κάποιους μουσικούς σαν τον Θύμιο Ατζακά και το Σωκράτη Σινόπουλο. Έκανα μαθήματα μαζί τους, παρακολούθησα και κάποια μαθήματα στο Πανεπιστήμιο, έπιασα την πολίτικη λύρα, την οποία μελετούσα πολύ σοβαρά και
άρχισα να παίζω σε κάποιες συναυλίες. Το σαξόφωνο και τη τζαζ τα άφησα κάπως λίγο στην άκρη.
Περνούσε λοιπόν ο καιρός, έπαιζα με άλλους μουσικούς και μου ζητούσαν να παίξω και σαξόφωνο. Οπότε κάπως μπήκε και αυτό σιγά σιγά στο παιχνίδι. Μέσω ενός φεστιβάλ με μουσικές από όλο τον κόσμο που έγινε στη Ρώμη, στη διοργάνωση του οποίου είχα εμπλακεί, ήρθα σε επαφή με μουσικούς από το Ιράν. Σε ένα ταξίδι μου στην Κωνσταντινούπολη βρήκα κάποια ιρανικά όργανα, τα αγόρασα και επιστρέφοντας εδώ άρχισα να πειραματίζομαι, ενώ έτυχε να γνωρίσω και να συναναστραφώ με πολλούς μουσικούς από το Ιράν. Σιγά σιγά μπήκα πολύ μέσα σε αυτό και πλέον μπορώ να πω ότι έχω ασχοληθεί με την ιρανική μουσική σε αρκετό βάθος.
Έχεις ξεκινήσει και μία σειρά podcast για την παραδοσιακή μουσική του Ιράν. Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με αυτό;
Επειδή δεν υπάρχει πολύ πληροφορία στα αγγλικά για την ιρανική κλασική μουσική. Μιας που ασχολούμαι με την κλασική παράδοση του Ιράν και επειδή υπάρχει κόσμος που με έχει βοηθήσει τόσο πολύ και μου έχει δώσει πολύ υλικό και πολλές πληροφορίες για το θέμα, νιώθω ότι είναι χρέος μου κάπως να το μοιραστώ και εγώ. Στην κλασική παράδοση της ιρανικής μουσικής υπάρχει ας πούμε ένα ρεπερτόριο και μία διαδικασία μάθησης για ένα μαθητή. Το πως χρησιμοποιούν αυτό το υλικό για να αυτοσχεδιάζουν είναι κάτι που με ενδιαφέρει πάρα πολύ και πιστεύω ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες μουσικές. Θέλω να εξερευνήσω πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία από αυτή την παράδοση για δημιουργία σε άλλα μουσικά περιβάλλοντα.
Ποια ανάγκη σε οδηγεί να ασχοληθείς με άλλα μουσικά είδη και όργανα και όχι μόνο με το σαξόφωνο και τη τζαζ;
Καταρχάς το σαξόφωνο έχει φοβερές δυνατότητες σαν όργανο αλλά έχει και κάποια όρια. Είναι ένα όργανο φτιαγμένο για τα δεδομένα της κλασικής δυτικής μουσικής. Είναι πάρα πολύ ευέλικτο όργανο και δυναμικό. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που ακόμα παίζω αυτό το όργανο. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια είναι μέρος της προσωπικότητας μου, αλλά έχει κάποια όρια σαν όργανο. Πέρα από αυτό, όπως ανέφερα πριν, πάντα ένιωθα μία έλλειψη, όμως αυτή η προοπτική πλέον έχει αλλάξει πολύ.
Είχα βρεθεί σε κάποια τραπέζια ας πούμε που ο καθένας τραγουδάει ένα τραγούδι από τον τόπο του, κάποιος παίζει μία μελωδία για την παρέα και τα λοιπά. Μου έλεγαν, «εσύ σαξόφωνο παίζεις, ε, παίξε μας κάτι κι εσύ». Και καθόμουν και έκανα κάτι και μετά εκείνοι με κοιτούσαν και μου λέγανε «τι είναι αυτό, πες μας κάτι για σένα». Ένιωθα ξαφνικά ότι είχα χτίσει γύρω μου τοίχους, σε έναν τεχνητό κόσμο που είχε «ενδιαφέρον», αλλά δεν ήταν κάτι που μπορούσα να το μοιραστώ με τον καθένα και δεν είχε σχέση με την καθημερινότητά μου. Ένιωθα ότι έπρεπε να καλύψω αυτή την απόσταση και για αυτό το λόγο νομίζω βούτηξα με τόση αφοσίωση.
Ποιες στιγμές απολαμβάνεις περισσότερο να παίζεις μουσική, πέρα από τη μελέτη;
Πλέον σχεδόν σε όλες τις φάσεις βρίσκω ενδιαφέρον, περνάω καλά και βρίσκω νόημα στο να παίζω μουσική. Η μουσική για μένα έχει πολλές πλευρές. Η διαδικασία της μελέτης είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή μου, όπως έχω ανάγκη από φαγητό, στέγη και αγάπη. Έχω ανάγκη αυτή την επαφή καθημερινά με το μουσικό μου όργανο, είναι σαν καθρέφτης. Άλλοι κάθονται και διαλογίζονται για να δουν σε τι κατάσταση βρίσκονται σε σχέση με τον κόσμο γύρω τους. Εγώ βλέπω τον κόσμο μέσα από τη μουσική.
Πέρα από αυτό υπάρχει και το κομμάτι της δημιουργίας, όπου συνθέτω ή παίζω και φαντάζομαι ότι μπορώ να φέρω και τους άλλους μουσικούς. Αυτό ας πούμε είναι μία κατηγορία κάπως της φαντασίας όπου προσπαθείς να εξερευνήσεις τι υπάρχει μέσα στο μυαλό σου.
Μετά υπάρχει η ομαδική πράξη της μουσικής, που είναι και κοινωνική δράση προφανώς. Είναι αυτό που φαίνεται πιο πολύ προς τα έξω για ένα μουσικό και
προφανώς αυτό είναι πολύ μεγάλο. Όχι το μεγαλύτερο για μένα, το μεγαλύτερο είναι η μελέτη. Αλλά αυτό να μοιράζεσαι τη στιγμή με τους μουσικούς και με τον κόσμο είναι πάρα πολύ σημαντικό. Εκεί όλες αυτές οι σκέψεις και οι φιλοσοφίες και όλος ο άλλος χρόνος που περνάς, συμπυκνώνεται και είναι η πραγματικότητα της στιγμής, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Αν το κάνεις σωστά και πετύχει είναι σαν να αλλάζει η σύσταση του αέρα για τη διάρκεια της συναυλίας, της μουσικής πράξης και είναι μία αλλαγή στην οποία όλοι συμμετέχουν.
